Total Pageviews

Search This Blog

Loading...

Thursday, August 27, 2015

Ro Ayam Ag ro Uwak

Ro Ayam Ag ro Uwak
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon

May sangka pispis nga uwak nga nakakita it karne nga ginbuead sa silak. Gindagit nana ra ag eomupad sa maeayo.

Sa punta it sanga it kahoy, gin-umpisahan nanan kaon ro karne.

Apang may habatian imaw nga boses it sangka ayam nga naghambae: “Sa tanan ng pispis, ro uwak gid ro pinakamamayad. Owa gid it ikakumpara sa kana!”

Nalipay ro uwak ag ginbuka ra bibig agod maghaeakhak.

Ro natabu hay nahueog ro karne sa anang bibig.  Nahueog ra sa eugta ag eagi-eagi nga ginsunggaban ra it ayam.

Leksiyon: Ro pagdayaw hay sangka klase nga pangluko.

Ro Munga ag Anang mga Isiw

Ro Munga ag Anang mga Isiw
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 27, 2015


May sangka munga nga may tatlo nga mga isiw nga naga-estar sa tunga it kamaisan.


Sa sangka adlaw gumuwa sa baeay ro tag-ana ku taeamnan it mais ag naghambae nga “Oras eon sa pag-ani it mga mais. Kinahangean nga tawgon ko rang mga kaeuyo it baeay agod buligan nanda ako sa pag-ani hin-aga!”

Nabatian ra it mga isiw ag dayon hay ginsugid nanda ra sa andang nanay,

“Kinahangean eon gid nga magsaylo kita’t bag-o nga ilestaran, ay kon indi basi kon makit-an kita it mga manug-ani ag dakpon kita ag anda dayon kita nga patyon!”

“Indi kamo magkahawag mga unga,” sabat ku nanay nga manok. Kon mga kaiping man lang it baeay ro anang saligan hay indi eon eagi-eagi ron sanda maghueag! May oras pa kita nga magtiner riya.”
Husto ro hambae ku nanay nga munga. Bangod pagkaaga hay owa’t kaiping it baeay nga nag-abot agod magbulig sa pag-ani it mais ku mangunguma.

“Kon indi ko masaligan rang mga kaeuyo, eapitan ko rang mga igbata ag mangayo it bulig sa pag-ani it mais hin-aga!”

Habatian eon man ra ku mga isiw ag eagi-eagi hay ginsugid nanda ra sa andang nanay, ag naghambae nga mahalin sanda eag-eagi ra lugar nga andang gina-estaran.

Apang owa eon man maglibog ra ueo ku andang nanay. Hambae na, “Kon ro mga igbata man lang ro anang saligan hay indi man don sanda magsunod. May mga trabaho man don sanda tanan nga ueobrahon ag sigurado ako nga indi man don sanda mag-ani. May oras pa man kita nga magtiner riya mga unga!”

Pagka-aga, husto eon man ro ginhambae ku nanay it mga isiw. Owa gid man it may nag-abot nga mga igbata agod magbulig sa pag-ani it mais.

Bangod kara, nagdesisyon eon lang ro mangunguma nga tawgon na ra anang unga ag naghambae nga, “Hin-aga, daywa eon lang kita nga mag-ani ku atong tinanum nga mais. Owa kita’t masaligan kundi ro atong kaugalingon eang.”

Pagkabati kato it mga isiw, nagdaeaeagan sanda ag nagsugid sa andang nanay.

Kato eagi hay nagdesisyon ro andang nanay nga maghalin sa lugar nga andang ginaestaran ag naghambae, “Kon ginhambae ku mangunguma nga imaw eon do maani ku andang mais, kinahangean nga magpati eon gid kita bangod matuod nga owa’t masaligan nga tawo kun indi ro atong kaugalingon man lang.”

 Leksiyon: Indi isalig sa iba ro imong ueobrahon

Ro Ayam Ag ra Anino

Ro Ayam Ag ra Anino
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 27, 2015

May sangka ayam nga nakakutkot sa eugta it sangka tue-an. Inangkam na ra, ag gin-uli na sa andang baeay. Tag maeapit eon lang imaw sa andang baeay hay nakaagi imaw sa sangka suba.  Gintan-aw na ro tubi ag igto hakita na ra ana man mismo nga anino. Sa panan-aw na hay iba nga ayam rato nga may gina-angkab man nga tue-an.  Ginlinahay na ratong ayam agod mabuoe pa gid nana ro tue-an nga ginaangkab ku ratong ayam.
Sa paglinahay na hay nabuhian na ratong tue-an nga ginaangkab na, ag nahueog sa tubi.  
Owa eon mabuoe ku sueok nga ayam ratong tue-an ay inanod eot-a ku sueog it tubi.

Leksiyon: Indi magsinueok sa isigkatawo.

Wednesday, August 26, 2015

Ro Eanggam ag ro Salampati

Ro Eanggam ag ro Salampati
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 26, 2015

Nag-agto ro sangka eanggam sa pangpang it suba agod makainum it tubi, galing gin-anod imaw sa kabaskug it sueog ku tubi.  Sangkiri eon eang imaw maeunod.

May sangka salampati nga nagahapon sa sanga nga nagahapay nga maeapit sa tubi. Gin-utod na ro sangka daon ag ginhueog sa tubi nga maeapit sa madali eon lang maeumos nga eanggam. Nagsaka kara ro eanggam ag nagpaeutaw-eutaw hasa nga makaabot sa pangpang it suba.

Owa magbuhay hay may nag-abot nga manugdakop it pispis. Naglingkod imaw sa idaeom it kahoy, ag ginplastar nana ra mga sanga agod hapunan it Salampati nga nagapahuway-huway sa sangka sanga it kahoy. Hakita ra it Eanggam ag hasayran na ra tuyo ku mangudakop it pispis, busa ginkutot na ra siki. Sa kasakiton it pagkutot it eanggam hay habuhian ku manugdakop it pispis ro mga sangang ginabuytan, ag ro sangag nga nahimo kara hay nagpaeupad sa Salampati.

Leksiyon: Ro mayad nga obra hay may kasunod man nga mayad nga obra

Si Eanggam ag si Krisalida



Si Eanggam ag si Krisalida
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 26, 2015

Nagaliksi-liksi ag nagadudaeagan si Eanggam sa silak it adlaw samtang gausoy it pagkaon. Ag hakita nana si Krisalida sa oras ku anang pagbag-o it eawas. 

Ginhueag ni Krisalida ro anang ikog, ag rato ro nakabuoe it atensiyon kay Eanggam. Rato paeang ro primero nana nga pagkakita nga buhi gali ro sueod it sigay.

“Kaeuoy man nga sapat” may pagkabugaeon nga hambae ni Eanggam.

“Kaeuoy man ring sitwasyon! Samtang ako makadudaeagan paagto iya ag paagto igto sa gusto ko. Pwede man ako makasaka sa pinakamataas nga kahoy kon gusto ko, samtang ikaw nakapriso sa sigay, ag mahueag mo eang ring sambilog o daywang himbisong siki.”

Habatian tanan ni Krisalida ro ginpanghambae ni Eanggam, apang owa gid imaw magsabat maski sangkiri.

Pagkataliwan it pilang adlaw nag-agi it oman si Eanggam. Hakibot imaw nga bagoe eon lang it sigay ro habilin. Naglibog ra ueo kon ano ro natabo ku anang sueod. Manganangan hay may handong nga nagtupad ag may nagkabkab kana. Hakita nana ro kanamion nga pakpak it sangka maanyag nga alibangbang.

“Tueoka ako,” hambae ni Alibangbang, “ring makaeueooy nga amiga! Ipakita mo eon kakon ring ginapabugae mo nga kusog sa pagdaeagan ang ring pagsaka, agod mabatian mo ako.”

Paghambae na kara, eumopad si Alibangbang sa kahanginan, ag nagpasundayag sa hangin it tigsililak. Halin kato, owa eon gid imaw hikita ni Eanggam.

Leksiyon: Ro hitsora hay indi masaligan.

Tuesday, August 25, 2015

Ro Nagpakuno-kuno nga Uwak

Ro Nagpakuno-kuno nga Uwak
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 25, 2015

May sangka uwak nga nakakita it mga nagkaeataktak nga baeahibo it pabo sa eugta. Gintinueok na ra ag nasadyan imaw sa mga kaeain-eain nga kolor. Ag bangod natak-an eon imaw sa pagkamaitum nga pispis, pinueot na ra it tigsambilog ag gindukot sa anang eawas.

Pagkatapos hay eumopad imaw ag nag-imaw sa mga pabo ag nagpakilaea nga pabo man imaw.

Ugaling kilaea gid it mga pabo ro andang mga kaibahan. Owa magbuhay hay hakilaea gid man imaw nga nagapakuno-kuno man lang imaw nga pabo.

Bangod kara hay ginpanghukas it mga pabo ro magkaeain-eain nga mga baeahibo nga nakadukot sa eawas it uwak. Gintinuka it pabo ro nagapakuno-kuno nga uwak. Sa anang kahadlok hay eumopad eon lang imaw.

Pagbalik it uwak sa anang kaibahan nga mga uwak, owa man imaw ginbaton rito. Ag ginhambaean nga indi nanda kinahangean ro kapareho kana nga owa’t pagmahae sa anang kaugalingon nga eawas.

Kon Ikaw Taga-Lezo



 Kon ikaw taga-Lezo
Ag gusto mo magpa-Kalibo,
Magsakay ka eon lang sa silhig
Ay puno tanan ro maagi nga jeep.

***Melchor F. Cichon
August 24, 2015

Ro Lobo ag ro Kanding



Ro Lobo ag ro Kanding
Aesop’s Fable
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 25, 2015

May sangka lobo nga nahueog sa bubon nga owa’t tubi.  Nagtinguha imaw nga makasaka paguwa , ugaling masyado ka daeom ro bubon nga nahueogan na.

Umabot ro sangka kanding nga uhaw nga uhaw. Nagpaeapit imaw sa sangka bubon ag nabatian na ro limog it sangka lobo. “Abu pa nga tubi sa sueod it bubon?” pangutana ku kanding. “Oo, abu gid," ro pinuril nga sabat ku lobo. 

Owa eon nagpiniino pa ro kanding. Gulpi ra nga eomukso sa bubon. Ag hasayran na nga owa man gali’t tubi. 

“Makaron, daywa eon kita nga priso sa bubon,” hambae ku  lobo. “Mamatay kitang daywa riya nga uhaw ag gutom,” hambae ku kanding.

“Kon gusto mong makatakas kita riyang daywa, magbueoligan kita. May nadumduman ako nga paagi kon paano kita makatakas riya. “

“Paalin?”

Nagtungtong ro lobo sa eawas it kanding. 

“Ako anay ro mauna nga magtakas. Kon igto eon ako sa ibabaw, butongon ta nakon pasaka”, ro pagpasalig ku lobo. 

“Sige,” sabat man it kanding.

Nakasaka ro lobo sa bubon sa bulig it kanding. Tag torno eon it kanding nga masaka, humaeakhak ro lobo. Ag naghambae”Owa’t lobong manugloko kon owa’t kanding nga nagapaloko.”

Masubo nga habilin ro kanding sa idaeum it bubon.

Monday, August 24, 2015

Ro Asno sa Panit it Leon

Ro Asno sa Panit it Leon
Ni Aesop
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 24,2015

May sangka Asno nga nakakita it panit it Leon nga ginbuead ku sangka mangangayam.

Ginsuksok nana ra ag mag-uli sa andang barangay.

Tanan nga mga tawo ag mga kasapatan hay nagdaeaeagan pagkakita kana.

Ag nangin bugaeon imaw sa adlaw ngato. Sa anang kalipay, ginbaskug na ra limog ag nagsiyak.

Apang hasayran it mga pumoeuyo ro anang limog.

Nag-abot ra agaeon ag ginbakulo imaw sa ginhimo na nga pagpahadlok sa mga tawo.

Owa magbuhay, nag-abot ro sangka Fox ag naghambae: “Ah, kilaea ko ikaw sa boses mo.”


Leksiyon: Ro sadyaan nga eambong hay makapakuno-kuno, peroro maeain nga mga tinaga ro makasugid kon sin-o ka gid.

Kabog

Kabog
Ni Melchor F. Cichon
August 24, 2015

Alas onse it gabii. Tueog eon rang mga unga. Gasueat ako it binaeaybay sa ang kwarto, ag gulpi nga nagbukas ro pwertahan kang kwarto. Hakibot ako. Gintan-aw ko, owa ako’t hakita nga tawo. Bukon man it mabaskug ro hangin sa guwa. Nagtindog ako ag nagguwa. Gulpi nga may nagtusik kang ueo nga daw kabog. Haboytan ko sa siki. Gin-anggit na rang tudlo. Binoytan ko ra pakpak ag gin-eubag. Nagsiyagit. Ginbutang ko sa saeog ag gin-eapakan. Patay.
Pagka-agahon habatian ko nga si Lola Esyang nga ginakuno-kuno nga aswang hay sa bibi it kamatayon. Makon, basi imaw rato ro nagtusik kakon kabii.

Sunday, August 23, 2015

Sunshine

sunshine—
I follow
the flow of the spring
***Melchor F. Cichon.
June 2, 2015

Tuesday, August 18, 2015

Fashion Show Sa Kongreso

Fashion Show Sa Kongreso
Ni Melchor F. Cichon

Napanuod mo ba ang fashion show
Ng mga kongresista at mga asawa sa SONA?
Napanuod mo rin ba ang fashion show
Ng mga Ati, Badjao at mga taong grasa sa kalye?

Ah, kaya pala puno ng putik ang tuwid na daan
Dahil wala silang ginawa kundi maghanap
Ng bagong terno, bagong tabas ng barong tagalog.
At mag-irian sa tv at sa peryudiko.
Ah, mabuti pa'y taniman na lang ng palay
Ang mga lubak-lubak na isipan
Nang ating mga honorable na mga kaibigan
Para di na tayo mag-aangkat ng bigas sa Thailand.

Friday, August 14, 2015

Si Goldilocks ag ro Tatlo ka Mga Oso

Si Goldilocks ag ro Tatlo ka Mga Oso
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 11, 2015

Katu anay, may sangka unga nga baye. Ra ngaean hay si Goldilocks. Nagpanaw imaw sa kagueangan. Owa magbuhay hay may hakita imaw nga baeay. Nagtagbaeay inaw, apang owa it nagsabat. Busa nagsueod eon lang imaw.
Sa lamesa sa kusina, may tatlo ka maeukong nga linugaw. Gutom gid si Godilocks. Ginsamitan nana ro linugaw sa primero nga maeukong.
“Rayang linugaw hay tam-an gid ka init!” hambae nana.
Busa ginsamitan nana ro pangaywa nga maeukong.
“Sobra man ra kaeamig,” hambae nana.
Busa ginsamitan nana ro katapusan nga maeukong.
“Ahhh, hustong-husto gid rayang linugaw,” malipayon nga paghambae nana ag ginsipot gid nana’t kaon.
Pagkatapos nana’t kaon ro pamahaw ku tatlo nga oso hay nagmueomueo imaw nga nagaoy eon gid imaw. Busa, nagtikang imaw pasueod sa kwartong tueoeogan kon siin nana hakita ro tatlo nga silya. Ginlingkuran ni Goldilocks ro primero nga silya agod mapahueay nana ra mga siki.
“Sobra man kabahoe rayang silya!” anang hambae.
Busa lumingkod imaw sa pangaywang silya.
“Rayang silya hay sobra man kabahoe”.
Busa ginsamitan nana ro katapusan ag ro pinakamaisot nga silya.
“Ahhh, hustong-husto gid lang rayang lingkuran. Pero paglingkod na nagkaeagumok ratong silya!
Sobra eon gid ra kagaoy ni Goldilocks, busa sumaka eon lang imaw sa kwarto sa ibabaw. Eumubog imaw sa primero nga katre, pero sobra eon man katig-a. Eumobog imaw sa pangaywang katre, sobra eon man ka humok. Busa eumubog imaw sa pangatlong katre ag sa panan-aw na hay hustong-husto eang gid kana. Ag hatueogan si Goldilocks.
Samtang gakatueog si Goldilocks, umabot ro tatlo ka mga oso.
“May nagkaron gid kang linugaw,” mueo-mueo ku Papa nga oso.
“May nagkaon gid kang linugaw,” hambae ku Mama nga oso.
“May nagkaon gid kang linugaw ag gin-ubos gid nana tanan!” patangis nga hambae ni Baby nga oso.
“May naglingkod gid kang silya,” mueo-mueo ku Papa nga oso.
“May naglingkod gid kang silya,” hambae ku Mama nga oso.
“May naglingkod gid kang silya ag nagkaeagumok gid,” tangis ku Baby nga oso.
Nagdesider pa gid sanda nga mag-usuyon sa andang palibot ag pag-abot nanda sa andang hiligdaan, nagngueob si Papa nga oso, “May nagtueog gid sa ang eueogban.”
“May nagtueod man gid sa ang eueogban,” hambae ni Mama nga oso.
“May nagtueog man sa ang eueogban and una pa imaw!” hamae ni Baby nga oso.
Ag imaw gid ro pagbugtaw ni Goldilocks and hakita nana ro tatlo nga mga oso. Suminggit imaw,”Tabang!” Ag eumumpat imaw ag dumaeagan paguwa sa kwarto. Gadaeagan si Goldilocks sa pagpanaog sa hagdan; binuksan na ro pwertahan, ag dumaeagan paeayo igto sa kagueangan. Ag owa eon gid imaw magbalikbalik igto sa baeay it mga oso.

Ro Lobo ag ro Ubas

Ro Lobo ag ro Ubas
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 14, 2015


Sang adlaw inabutan it gutom ro sangka lobo (wolf) sa kagueangan. Nakakita imaw it sangka puno't ubas nga euto eon gid ra bunga. "Swerte ko gid ba. Euto eon ag medyo matam-is gid ro mga bunga," hambae it lobo sa kaugalingon.

Eumokso ro lobo agod mahakop gid nana tanan ro sangka bulig nga euto nga ubas, ugaling indi nana maabot. Eumokso imaw it uman, ag uman, ag uman, ugaling indi gid nana maabot ro ubas.


Ginaoy ro lobo ag sa ulihi hay ginpabay-an eon lang nana ro ubas. Nag-euya ra eawas. Inaywan na ro ubas. "Pabay-an ko eon lang ngani, sigurado gid ako nga maaslum man lang rato," hambae na sa kaugalingon.