Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa Ni Alice Tan Gonzales

Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa

Ni Alice Tan Gonzales

Gin-eubad ni Melchor F. Cichon

Dec. 26, 2016

Si Chikitiki nagaestar kaibahan ku anang nanay sa guwa ku isaea nga mabahoe nga baeay. Kon adlaw nagapupahuway sanda sa buho it kisami. Sa pagbagting it orasyon  kon hapon, nagapanaug sanda sa dingding sa pagbisa sa eugta. Sa indi magbuhay nagasindi eon ro bombilya sa kisami sa guwa it baeay. Ag mag-umpisa eon sanda sa pagpangdakup it mga namok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga mga sapatsapat nga anda nga ginakaon.

Sangka gabii, samtang nagakaon sanda, nagreklamo si Chikitiki sa anang nanay. “Nay, natak-an eot eang magkinaon it mga sapatsapat iya sa aton.  Halin kato hasta makaron pareho man gihapon ro aton nga ginakaon.”

“Makayuron gid ron do pangabuhi it mga tiki. Magpasaeamat ka ngani kunta ay owa kita ginakueang it pagkaon riya. May iba runa nga ginagutom,” eaygay kay Chikitiki ku anang nanay.

 Nagpanumdom si Chikitiki. Matuod gid man nga owa sanda ginakueang.  Pirme pa ngani nga daw mabustik eon ra tiyan sa kabusog. Ugaling hay ginatak-an eon gid imaw ku andang ginakaon. Gusto nana nga magkaon it mas manami nga pagkaon.

“Nay, nadumduman mo baea ro tiki nga nagaeumon iya katon?” pangutana ni Chikitiki. “Rato baea nga maputi.”

“A, ratong mestisa?” sabat ka anang nanay.

“Huo, ‘Nay. Si Bootstiki,” hambae ni Chikitiki. “ Sayod ka, ‘Nay, hambae nana taga-igto kuno imaw sa sueod it baeay. Naga-eumon eang kuno imaw riya ay nagpaeanaw ro mga tawo, ngani nga owa’t pagkaon sa sueod. Pero kon una eon ro mga tawo, gapili eang si Bootstiki sa anang kaean-on. Bangud abu nga mga pagkaon ro ginabutang sa lamesa.”

“Aba, Chikitiki, indi ka maghambae nga gusto mo man igto?” hambae ka nanay nga nagamueodlo ra mga mata sa kakibut.

“Huo kunta ron, ‘Nay. Hamak mo, indi ka eon magpang-eagas ku imong kaean-on, kaeain-eain pa ring mapili. Manamit gid kuno’t mayad.”

“Hoy, Chikitiki, tandaan mo ra ha? Indi ka gid magsaea  nga magsueod igto ag magsaka sa ibabaw it lamesa. Delikado rato nga lugar.” Nag-alsa ro limog ka nanay ni Chikitiki ag imaw man ra ikog.

Naghipos eang  si Chikitiki ag nagpadayon sa pagpanakop it kaean-on kaibahan ka nanay. Pero owa gid maduea sa anang pensar ro manamit nga mga pagkaon nga ginakaon ni Bootstiki sa ibabaw it lamesa igto sa sueod-baeay.

Sangka truadlaw, ginbantayan eang ni Chikitiki nga nagapiyongpiyong ra nanay ag umalagwa paeayo. Tuyo nana nga magsueod sa baeay ag magsaka sa lamesa nga kaean-an kaibahan ni Bootstiki.

“Chik! Chik! Chik!” tawag ka nakabugtaw eon nga nanay na. Nabatian ni Chikitiki ro pagtawag kana pero owa gid nana ginsapak. Nag-usoy si Chikitiki it aeagyan pasueod. Nag-agi imaw sa idaeum it screen door ag nagkamang sa dingding hasta nakita na ro lamesa nga bilog nga imaw ro ginakan-an suno sa sugid ni Bootstiki.  Nag-eatay imaw pasaka sa nagaisaeahanon nga siki it lamesa. Sa ibabaw it lamesa  may sambilog pa gid nga nagatindog nga maisut nga lamesa nga bilog man. Natandaan nana ro hambae ni Bootstiki nga magsuhot eang  imaw sa idaeum ku maisut nga lamesa . Igto gid man matuod ra amigo.

“Aba, Chiki, mayad gid ay haagto ka riya. Hinduna masamitan mo eon ro ginahambae ko nga manamit nga pagkaon,” masadya nga pag-abi-abi ku anang amigo. Matambok ro mestisa nga tiki. Bastante matuod sa pagkaon.

Owa magbuhay, ginbutang eon it kusinera ro mga linaha sa ibabaw it lamesa. Masyado ka humot ro mga linaha nga nasueod sa  mga bandehado ag pinggan. Nagkinamkinam si Chikitiki. Madaeasa eon kunta imaw dayon, pero ginpunggan imaw ni Bootstiki. “Chik! Chik! Hueat anay!”saway ka amigo.

“Ham-an, Boots, ay? Daw makaron eon gid ako,” reklamo ni Chikitiki.  “Una eon ro mga tawo,” sabat ni Bootstiki.

Nagliningkod ro mga tawo ag nagkaon. Nagpahimuyong  si Chikitiki, pero ginahadlukan imaw nga maubusan it pagkaon. “Indi ron nanda maubos a, “ nagahibayag nga paghambae ni Bootstiki. “May mabilin gid ron!”

Pagkatapos it pagkaon ku mga tawo, abu gid man matuod ro habilin nga mga pagkaon. Pagtalikod it mga tawo nagguwa ro daywa nga tiki sa andang ginapanaguan. Gin-ataki nanda ro nagakaealhit nga mga mumho sa lamesa. Gin-euneun ni Chikitiki ro mapino nga keso nga naghalin sa salad.  Nagpinirot ra mga mata sa kanami. Si Bootstiki man hay nagmuae it balensyana. Nakita ku kusinera ro daywa nga tiki nga nagapiyesta sa ibabaw it lamesa, bumalik ra sa kusina ag bumuoe it mahaba nga plastik nga inoghampak sa eangaw.  Buhos gid ro paminsaron it mag-amigo sa andang ginakaon. Owa nanda mataeopangde eagi ro nagpaeapit nga kusinera. Tag masiplatan ni Bootstiki ro kusinera nga may inoghampak, gusto nana nga magsinggit agud paandaman si Chikitiki nga magpanago, pero nadunlan imaw it belensyana nga nagdukot sa anang tutonlan. Busa nagdaeagan eon lang imaw pabalik sa idaeum it maisut nga lamesa.

Ulihi eon makita ni Chikitiki ro naghagunos nga inoghampak. Naigu gid ra buli!

“Aaah!” siyagit ni Chikitiki nga nagdaeagan. Eumapaw imaw sa bibi it lamesa ag nahueog sa saeog. Gin-eagas imaw it kusinera, pero nagsuhot si Chikitiki sa idaeum it aparador. Igto imaw nagpabilin nga nagapaeaea sa kasakit ku anang buli. Todo ra anang tangis pagkakita nana nga owa eon imaw it ikog.

Pagsiga ku mga iwag, nagbalik si Chikitiki sa guwa it baeay. Igto ra nanay sa andang iwag nagapanukob it mga sapatsapat.

‘Nay,”nguyngoy ni Chikitiki. Ginsugid nana sa anang nanay ro natabu.

Naeuoy kana ra nanay, pero naghambae ra, “Nagpaandam gid ako kimo nga indi ka magsaka sa ibabaw it kaean-an nga lamesa ay delikado, owa ka magpamati. Haron, tan-awa, kundi nakasamit ka.”

“Nay, rang ikog…,” pisngu ni Chikitiki.

“Sige eang, Anak, matubo eang ron it uman,” ueoueo ka anang nanay. “Pero indi ka eon magbalik igto, ha? Ay kon ring ueo eon ngani ro mautod sa masunod, hay, indi eon gid ron magtubo.”

“Huo, ’Nay. Indi eon gid ako mag-uman,” pangako ni Chikitiki.

Ag uwa eon gid matuod si Chikitiki nagbalik sa ibabaw it lamesang kaean-an. Malipayon imaw nga nag-imaw sa nanay na sa pagpanakop it mga lamok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga sapatsapat sa guwa it baeay kada gabii sa maeawig nga panahon.

Ikaw Pa Rin Ang Minimithi Ko

Ikaw Pa Rin Ang Minimithi Ko
Ni Melchor F. Cichon

Sabi ko
Buburahin ko na yaong mahapdi kong kahapon,
Subalit kapag nakikita ko ang paglubog ng araw
At ang pagsilang ng buwan,
Maalala ko pa rin
Yaong takipsilim
Sa baybayin ng Luneta at sa Boracay
Kung saan natin hinabi
Ang ating maparaisong pag-ibig.
Sabi ko
Makakatagpo pa rin ako
Ng kahalili ng pagmamahal mo,
Kaya lang hanggang pangarap lang naman ito,
Dahil ikaw pa rin
Ang minimithi ko,
Dahil ikaw pa rin
Ang pinapangarap ko
Hanggang lumubog
Ang araw ko.

Kailan Ko Ba Isusulat?

Kailan Ko Ba Isusulat?
Ni Melchor F. Cichon
revised version


Kailan ko ba isusulat
Ang pagpahayag ng pagmamahal ko sa ‘yo?
Isusulat ko ba ito sa bawat pagsilang ng araw?
O kung umaawit ang mga kuliglig?
Siguro isusulat ko ito sa kabilugan ng buwan
At kung naghihilik na ang karagatan,
At kung ang baybayin ay hinahalikan ng dagat.
O isusulat ko ito bago lumitaw ang bagong buwan
At kung humihikbi ang karagatan?
Isusulat ko ba ito kapag
Ang Amihan ay nagpapalamig ng aking kape
O kaya’y kapag bumalik si Bagyo Frank
At magsisimula sa pagpupunit-punit
Ng mga tarpaulin ng mga pulitiko?
Siguro isusulat ko ito kung katabi kita
Sa Tawaya o sa Manduyog Hill.
O siguro kung hinihiwalay tayo ng karagatan
Habang tinutokhang ang mga durugesta?
Kung ano pa man, Pilma,
Mamahalin pa rin kita
Bago magsilang ang araw
Hanggang sa susunod na pagsilang nito.
At mamahalin pa rin kita
Hanggang sa paglubog ng araw ko
Kaya't hindi na kailangang
Isulat ko pa ang pagmamahal ko sa 'yo
Dahil ikaw at ikaw lang ang minimithi ko.


***
Kailan Ko Ba Isusulat?
Ni Melchor F. Cichon
December 31, 2016

Kailan ko ba isusulat
Ang pagpahayag ng pagmamahal ko sa ‘yo?
Isusulat ko ba ito sa bawat pagsilang ng araw?
O kung umaawit ang mga kuliglig?
Siguro isusulat ko ito sa kabilugan ng buwan
At kung naghihilik na ang karagatan,
At kung ang baybayin ay hinahalikan ng dagat.
O isusulat ko ito bago lumitaw ang bagong buwan
At kung humihikbi ang karagatan?
Isusulat ko ba ito kapag
Ang Amihan ay nagpapalamig ng aking kape
O kaya’y kapag ang Signal Number 4 ng bagyo
Ay nagsisimula nang pinupunit-punit
Ang mga tarpaulin ng mga pulitiko?
Siguro isusulat ko ito kung katabi kita
Sa Tawaya o sa Manduyog Hill.
O siguro kung hinihiwalay tayo ng karagatan.
Kung ano pa man, Pilma,
Mamahalin pa rin kita
Bago magsilang ang araw
Hanggang sa susunod na pagsilang nito.
At mamahalin pa rin kita
Hanggang sa paglubog ng araw ko
Kaya't hindi na kailangang
Isulat ko pa ang pagmamahal ko sa 'yo
Dahil ikaw at ikaw lang ang minimithi ko.

***

Kailan Ko Ba Isusulat?
Ni Melchor F. Cichon


Kailan ko ba isusulat
Ang pagpahayag ng pagmamahal ko sa ‘yo?
Isusulat ko ba ito sa bawat pagsilang ng araw?
O kung umaawit ang mga kuliglig?
Siguro isusulat ko ito sa kabilugan ng buwan
At kung naghihilik na ang karagatan,
At kung ang baybayin ay hinahalikan ng dagat.
O isusulat ko ito bago lumitaw ang bagong buwan
At kung humihikbi ang karagatan?
Isusulat ko ba ito kapag
Ang Amihan ay nagpapalamig ng aking kape
O kaya’y kapag bumalik si Bagyo Frank
At magsisimula sa pagpupunit-punit
Ng mga tarpaulin ng mga pulitiko?
Siguro isusulat ko ito kung katabi kita
Sa Tawaya o sa Manduyog Hill.
O siguro kung hinihiwalay tayo ng karagatan
Habang tinutokhang ang mga durugesta?
Kung ano pa man, Pilma,
Mamahalin pa rin kita
Bago magsilang ang araw
Hanggang sa susunod na pagsilang nito.
At mamahalin pa rin kita
Hanggang sa paglubog ng araw ko
Kaya't hindi na kailangang
Isulat ko pa ang pagmamahal ko sa 'yo
Dahil ikaw at ikaw lang ang minimithi ko.

***
 

Successful People

Excellent People

Excellent People

By Melchor F. Cichon

December 28, 2016

Revised on April 2, 2021

 

Excellent people are people.

Excellent people are dependable.

Excellent people mark their words.

Excellent people set the standards.

Excellent people never stop moving.

Excellent people anticipate changes.

Excellent people never stop learning.

Excellent people manage themselves.

Excellent people go beyond their best.

Excellent people motivate themselves.

Excellent people never stop innovating.

Excellent people never stop dreaming.

Excellent people are pliant like bamboos.

Excellent people never forget to be humble.

Excellent people look beyond their horizons.

Excellent people plan and work on their plans.

Excellent people work while others are sleeping.

Excellent people see opportunities in the garbage.

Excellent people treat a crisis as an opportunity.

Excellent people sieve the best from the mediocre.

Excellent people do something useful while waiting.

Excellent people feed themselves with excellent thoughts.

Excellent people stretch their imaginations to the limits.

Excellent people uplift their mediocre staff for excellence.

Excellent people have time to listen even to the homeless.

Excellent people smoothly drive their people for excellence.

Excellent people change their environment for the better, bit by bit.

Excellent people treat innovation as a normal process for excellence.

Excellent people change anti-excellent environment to excellent environment.

Excellent people never use threats and humiliations in dealing with their staff.

Excellent people swim against the tide regardless of any consequences.

Excellent people never forget their personal welfare and concerns.

Excellent people never forget their parents and their Gods.

***

 Excellent People By Melchor F. Cichon December 28, 2016
Excellent people are people. Excellent people are dependable. Excellent people mark their words. Excellent people set the standards. Excellent people never stop moving. Excellent people anticipate changes. Excellent people never stop learning. Excellent people manage themselves. Excellent people go beyond their best. Excellent people motivate themselves. Excellent people never stop innovating. Excellent people never stop of dreaming. Excellent people are pliant like bamboos. Excellent people never forget to be humble. Excellent people look beyond their horizons. Excellent people plan and work on their plans. Excellent people see opportunities in garbage. Excellent people treat a crisis as an opportunity. Excellent people sieve the best from the mediocre. Excellent people do something useful while waiting. Excellent people feed himself with excellent thoughts. Excellent people stretch their imaginations to the limits. Excellent people uplift their mediocre staff for excellence. Excellent people have time to listen even to the homeless. Excellent people smoothly drive their people for excellence. Excellent people change their environment for the better, bit by bit. Excellent people treat innovation as a normal process for excellence. Excellent people change anti-excellent environment to excellent environment. Excellent people never use threats and humiliations in dealing with their staff. Excellent people swim against the tide regardless of any consequences. Excellent people never forget their personal welfare and concerns. Excellent people never forget their parents and their Gods.