"I apologize--"
stepping on human rights
"I am sorry"
***Melchor F. Cichon***
January 16, 2017
Monday, January 16, 2017
Dr. Jose Rizal's Monument
Dr. Jose Rizal's monument--
looking on a blooded
rallyist's slipper
***Melchor F. Cichon***
January 16, 2017
looking on a blooded
rallyist's slipper
***Melchor F. Cichon***
January 16, 2017
Luwa
Pagkamatay ni Bin Laden
Sa mga baril ni Uncle Sam
Naghinugyaw ro kalibutan
Pero ro terorismo owa pa mapukan.
***Melchor F. Cichon, May 5, 2011
Sa mga baril ni Uncle Sam
Naghinugyaw ro kalibutan
Pero ro terorismo owa pa mapukan.
***Melchor F. Cichon, May 5, 2011
Damuea gid ring oling,
Baskuga gid ring tamboe
Agud mag-abo ro hilong
Nga paeas-anon ni Sr. Sto. NiƱo.
***Melchor F. Cichon
Sunday, January 15, 2017
Tamilok
Nag-agto ako sa Kalibo Eco-Park,
Sa tamilokan ako eumagpak;
Indi ako makatueon-tueon maski sambilog,
Owa ko gali masawsaw sa eanggaw.
***Melchor F. Cichon***
January 13, 2017
Saturday, January 14, 2017
Pangamuyo Kay Patron San Isidro, revised
Pangamuyo
Kay Patron San Isidro Labrador
ni
Melchor
F. Cichon
April
7, 2017
Ginahigugma namon nga Patron San Isidro Labrador,
Hantop gid sa among tagipusuon ro pagpapasaeamat namon Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku among kaeanasan,
Ku among kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Ginahigugma namong Patron San Isidro Labrador ,
Abu gid ro among pagpasaeamat Kimo
Ay bangod sa pagbulig Mo, Patron San Isidro Labrador,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa it Lezo
Ag nagtimgas ro mga pananum namon,
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mais, baeatong,
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa amon nga mga kaeanasan,
Sa amon nga mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay.
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa’t katapusang pagbulig
Ninyo Santo San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
***********
Pangamuyo Kay Patron San Isidro
ni Melchor
F. Cichon
March 27,
2017, 5:30 p m.
Ginahigugma namon nga Patron, San Isidro,
Abot eangit gid ro amon nga pagpapasaeamat Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku amon nga kaeanasan,
Ku amon nga kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Ginahigugma namon nga Patron San Isidro,
Abu gid ro amon nga pagpasaeamat Kimo
Ay bangod sa pagbulig Mo, Patron San Isidro,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa it Lezo
Ag nagtimgas ro mga pananum namon,
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mains, baeatog,
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa amon nga mga kaeanasan,
Sa amon nga mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay.
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa’t katapusang pagbulig
Ninyo Santo San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
Abot eangit gid ro amon nga pagpapasaeamat Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku amon nga kaeanasan,
Ku amon nga kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Ginahigugma namon nga Patron San Isidro,
Abu gid ro amon nga pagpasaeamat Kimo
Ay bangod sa pagbulig Mo, Patron San Isidro,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa it Lezo
Ag nagtimgas ro mga pananum namon,
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mains, baeatog,
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa amon nga mga kaeanasan,
Sa amon nga mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay.
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa’t katapusang pagbulig
Ninyo Santo San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
*****************
Pangamuyo Kay Patron San Isidro
Melchor F. Cichon
January 14, 2017
revised, March 27, 2017, 5:00 p m.
Mahae nga Makaako,
Paagi sa amon nga Patron nga si San Isidro,
Abot eangit gid ro amon nga pagpapasaeamat Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku amon nga kaeanasan,
Ku amon nga kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Mahae nga Ginuo,
Abu gid ro amon nga pagpasaeamat Kimo,
Paagi sa amon nga Patron na si San Isidro,
Ay bangod sa pagbulig Mo, Ginuo,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa’t Lezo
Ag nagatimgas ro mga pananum namon
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mais, baeatong.
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa mga kaeanasan,
Sa mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay,
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa't katapusang pagbulig
Ku amon nga Patron nga si San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
***
Pangamuyo Kay Patron San Isidro
Melchor F. Cichon
January 14, 2017
Mahae nga Makaako,
Paagi sa amon nga Patron nga si San Isidro,
Abot eangit gid ro amon nga pagpapasaeamat Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku amon nga kaeanasan,
Ku amon nga kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Mahae nga Ginuo,
Abu gid ro amon nga pagpasaeamat Kimo,
Paagi sa amon nga Patron na si San Isidro,
Ay bangod sa pagbulig Mo, Ginuo,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa’t Lezo
Ag nagatimgas ro mga pananum namon
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mais, baeatong.
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa mga kaeanasan,
Sa mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay,
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa't katapusang pagbulig
Ku amon nga Patron nga si San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
Paagi sa amon nga Patron nga si San Isidro,
Abot eangit gid ro amon nga pagpapasaeamat Kimo
Sa pagtao Nimo kamon it kusog ag inspirasyon
Sa pagpamuad ku amon nga kaeanasan,
Ku amon nga kaeugtaan
Agod amon ra nga mapuslan.
Mahae nga Ginuo,
Abu gid ro amon nga pagpasaeamat Kimo,
Paagi sa amon nga Patron na si San Isidro,
Ay bangod sa pagbulig Mo, Ginuo,
Nagaueobra ro mga tawo sa Banwa’t Lezo
Ag nagatimgas ro mga pananum namon
Ag perming nagabugana ro tubas namon
Nga mga paeay, mais, baeatong.
Kamote, saging, balinghoy
Ag iba pa nga mga produkto
Sa mga kaeanasan,
Sa mga kaeugtaan.
Bangod kara nagadaeagko ro among mga pamaeay,
Ro among pumueuyo nagakalipay,
May mga turista eon sa among banwa.
Kabay pa nga sa owa't katapusang pagbulig
Ku amon nga Patron nga si San Isidro,
Permi Nimo kami nga tuytuyan
Sa adlaw-adlaw nga tanan.
Amen.
Thursday, January 12, 2017
Luwa: Tamilok
Nag-agto ako sa Kalibo Eco-Park,
Sa tamilok ako eumagpak;
Indi ko matueon-tueon imaw,
Owa ko gali masawsaw sa eanggaw.
***Melchor F. Cichon***
January 13, 2017
Sa tamilok ako eumagpak;
Indi ko matueon-tueon imaw,
Owa ko gali masawsaw sa eanggaw.
***Melchor F. Cichon***
January 13, 2017
Wednesday, January 11, 2017
The Sharpness of Her Tongue
the sharpness
of her tongue
and the dullness
of her mind
make her a perfect
riverbed
of her tongue
and the dullness
of her mind
make her a perfect
riverbed
I cover my ears
***January 8, 2014
***January 8, 2014
Tuesday, January 10, 2017
Kadueoman
Kadueoman
Ni Melchor F. Cichon
January 10, 2017
Bukon eang
It eutayon ag madanlog
Ro atong daean,
Mapuea-puea pa
Bangud sa mga nagkaeauea
Nga dugo halin sa mga pamaeay
Nga gintokhang.
Raya eon siguro
Ro giring
Ku mga ginhambae
Nga “I am sorry”
Ag “I apologize”
Sa mga nagkaeatumba
Nga owa’t eabot sa druga.
Samtang….
Padayon ro pagpinangamuyo
Ku mga tawo nga nadueanan
It andang Tatay, Nanay, Unga,
Igmanghod nga tapuson eon rayang
Kadueoman.
Ni Melchor F. Cichon
January 10, 2017
Bukon eang
It eutayon ag madanlog
Ro atong daean,
Mapuea-puea pa
Bangud sa mga nagkaeauea
Nga dugo halin sa mga pamaeay
Nga gintokhang.
Raya eon siguro
Ro giring
Ku mga ginhambae
Nga “I am sorry”
Ag “I apologize”
Sa mga nagkaeatumba
Nga owa’t eabot sa druga.
Samtang….
Padayon ro pagpinangamuyo
Ku mga tawo nga nadueanan
It andang Tatay, Nanay, Unga,
Igmanghod nga tapuson eon rayang
Kadueoman.
Tuesday, January 03, 2017
the ebbing breath
the ebbing breath
of a pig in a backyard--
patron's fiesta
***Melcichon
January 3, 2014
of a pig in a backyard--
patron's fiesta
***Melcichon
January 3, 2014
Monday, January 02, 2017
Kung Makapagsalita Lang Ang Bagong Taon
Kung Makapagsalita Lang Ang Bagong Taon
Ni Melchor F. Cichon
December 31, 2016
Kung makapagsalita lang ang Bagong Taon
Marahil sasabihin niyang
“Hindi ko kailangan ng nakakabinging
Tugtog ng mga sound system
Ng mga kabit-bahay;
Marahil sasabihin niyang
Tama na ang pagpasasabog
Ng mga triangulo, pwetis,
Lalo na ng mga baril
Ng mga pulis
Dahil hindi na mabilang
Ang mga batang naputulan
Ng mga daliri, ng mga kamay
At ng buhay.
Kung makapagsalita lang ang Bagong Taon,
Marahil sasabihin niyang
Tama na ang paggastos ng daang-daang piso
Para lang may mailagay na hamon,
Letsong manok, makaroni, alak, at iba pa
Sa hapag-kainan.
At makakasuot ng bagong damit,
Sapatos at iba pang burluloy,
Ngunit hindi man lang makakapunta sa simbahan
Upang magpapasalamat sa Maykapal.
At pagdating ng Bagong Taon,
Magsisimula naman
Ang pagbabayad ng utang.
Ni Melchor F. Cichon
December 31, 2016
Kung makapagsalita lang ang Bagong Taon
Marahil sasabihin niyang
“Hindi ko kailangan ng nakakabinging
Tugtog ng mga sound system
Ng mga kabit-bahay;
Marahil sasabihin niyang
Tama na ang pagpasasabog
Ng mga triangulo, pwetis,
Lalo na ng mga baril
Ng mga pulis
Dahil hindi na mabilang
Ang mga batang naputulan
Ng mga daliri, ng mga kamay
At ng buhay.
Kung makapagsalita lang ang Bagong Taon,
Marahil sasabihin niyang
Tama na ang paggastos ng daang-daang piso
Para lang may mailagay na hamon,
Letsong manok, makaroni, alak, at iba pa
Sa hapag-kainan.
At makakasuot ng bagong damit,
Sapatos at iba pang burluloy,
Ngunit hindi man lang makakapunta sa simbahan
Upang magpapasalamat sa Maykapal.
At pagdating ng Bagong Taon,
Magsisimula naman
Ang pagbabayad ng utang.
Blowin' in the Wind bu Bob Dylan
Blowin' in the Wind
Bob Dylan
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
January 2, 2014
Bob Dylan
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
January 2, 2014
Note: the Aklanon translation is not suited for singing.--Melcichon
How many roads must a man walk down
Pila gid baea ka daean ro maagya't sangka eaki
Before you call him a man?
Bag-o imaw matawag nga eaki?
How many seas must a white dove sail
Pila gid baea ka eawod ro maeuparan it puting salampati
Before she sleeps in the sand?
Bag-o imaw katueog sa baeas?
Yes, 'n' how many times must the cannon balls fly
Huo, ag pila gid baea ka beses mag-eupad ro bala't kanyon
Before they're forever banned?
Bag-o ra ipagbawae?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin,
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Pila gid baea ka daean ro maagya't sangka eaki
Before you call him a man?
Bag-o imaw matawag nga eaki?
How many seas must a white dove sail
Pila gid baea ka eawod ro maeuparan it puting salampati
Before she sleeps in the sand?
Bag-o imaw katueog sa baeas?
Yes, 'n' how many times must the cannon balls fly
Huo, ag pila gid baea ka beses mag-eupad ro bala't kanyon
Before they're forever banned?
Bag-o ra ipagbawae?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin,
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Yes, 'n' how many years can a mountain exist
Huo, ag pila gid baeang dag-o ro bukid magtiner
Before it's washed to the sea?
Bag-o ra maanod sa dagat?
Yes, 'n' how many years can some people exist
Huo, ag pila gid baea nga dag-on ro ibang tawo nga mabuhi
Before they're allowed to be free?
Bag-o ra sanda makaagum it kahilwayan?
Yes, 'n' how many times can a man turn his head,
Huo, ag pila gid baea ro tawo maglingot,
And pretend that he just doesn't see?
Ag magkuno-kuno nga indi imaw kakita?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Huo, ag pila gid baeang dag-o ro bukid magtiner
Before it's washed to the sea?
Bag-o ra maanod sa dagat?
Yes, 'n' how many years can some people exist
Huo, ag pila gid baea nga dag-on ro ibang tawo nga mabuhi
Before they're allowed to be free?
Bag-o ra sanda makaagum it kahilwayan?
Yes, 'n' how many times can a man turn his head,
Huo, ag pila gid baea ro tawo maglingot,
And pretend that he just doesn't see?
Ag magkuno-kuno nga indi imaw kakita?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Yes, 'n' how many times must a man look up
Huo, ag pilang beses gid baea magtanga ro tawo
Before he can see the sky?
Bag-o imaw makakita it eangit?
Yes, 'n' how many ears must one man have
Huo, ag pila gid baea ro dueonggan it tawo
Before he can hear people cry?
Bag-o imaw makabati it tangis it pumueoyo?
Yes, 'n' how many deaths will it take till he knows
Huo, ag pila gid nga mga kamatayon bag-o masayran na
That too many people have died?
Nga kaabu-abu eo't a ro nagkaeamatay?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin,
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Huo, ag pilang beses gid baea magtanga ro tawo
Before he can see the sky?
Bag-o imaw makakita it eangit?
Yes, 'n' how many ears must one man have
Huo, ag pila gid baea ro dueonggan it tawo
Before he can hear people cry?
Bag-o imaw makabati it tangis it pumueoyo?
Yes, 'n' how many deaths will it take till he knows
Huo, ag pila gid nga mga kamatayon bag-o masayran na
That too many people have died?
Nga kaabu-abu eo't a ro nagkaeamatay?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,
Ro sabat, amigo, hay gaanod sa hangin,
The answer is blowin' in the wind.
Ro sabat hay gaanod sa hangin.
Sunday, January 01, 2017
Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa
Note: Dr. Alice Tan Gonzales has written a book entitled May Isa Ka Kuring nga Hari kag iban pa nga sugilanon para sa kabataan in Hiligaynon. This book has seven (7) stories. One of these stories is Ang Pagpasimpalad ni Chikitiki sa Ibabaw sang Lamesa which I translated into Aklanon. Here it is. The other stories will also be translated in Aklanon.
Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa
Ni Alice Tan Gonzales
Gin-eubad ni Melchor F. Cichon
Dec. 26, 2016
Si Chikitiki nagaestar kaibahan ku anang nanay sa
guwa ku isaea nga mabahoe nga baeay. Kon adlaw nagapupahuway sanda sa buho it
kisami. Sa pagbagting it orasyon kon
hapon, nagapanaug sanda sa dingding sa pagbisa sa eugta. Sa indi magbuhay nagasindi
eon ro bombilya sa kisami sa guwa it baeay. Ag mag-umpisa eon sanda sa
pagpangdakup it mga namok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga mga sapatsapat nga
anda nga ginakaon.
Sangka gabii, samtang nagakaon sanda, nagreklamo si
Chikitiki sa anang nanay. “Nay, natak-an eot eang magkinaon it mga sapatsapat
iya sa aton. Halin kato hasta makaron
pareho man gihapon ro aton nga ginakaon.”
“Makayuron gid ron do pangabuhi it mga tiki.
Magpasaeamat ka ngani kunta ay owa kita ginakueang it pagkaon riya. May iba
runa nga ginagutom,” eaygay kay Chikitiki ku anang nanay.
Nagpanumdom
si Chikitiki. Matuod gid man nga owa sanda ginakueang. Pirme pa ngani nga daw mabustik eon ra tiyan
sa kabusog. Ugaling hay ginatak-an eon gid imaw ku andang ginakaon. Gusto nana
nga magkaon it mas manami nga pagkaon.
“Nay, nadumduman mo baea ro tiki nga nagaeumon iya
katon?” pangutana ni Chikitiki. “Rato baea nga maputi.”
“A, ratong mestisa?” sabat ka anang nanay.
“Huo, ‘Nay. Si Bootstiki,” hambae ni Chikitiki. “
Sayod ka, ‘Nay, hambae nana taga-igto kuno imaw sa sueod it baeay. Naga-eumon
eang kuno imaw riya ay nagpaeanaw ro mga tawo, ngani nga owa’t pagkaon sa
sueod. Pero kon una eon ro mga tawo, gapili eang si Bootstiki sa anang
kaean-on. Bangud abu nga mga pagkaon ro ginabutang sa lamesa.”
“Aba, Chikitiki, indi ka maghambae nga gusto mo man
igto?” hambae ka nanay nga nagamueodlo ra mga mata sa kakibut.
“Huo kunta ron, ‘Nay. Hamak mo, indi ka eon
magpang-eagas ku imong kaean-on, kaeain-eain pa ring mapili. Manamit gid kuno’t
mayad.”
“Hoy, Chikitiki, tandaan mo ra ha? Indi ka gid
magsaea nga magsueod igto ag magsaka sa
ibabaw it lamesa. Delikado rato nga lugar.” Nag-alsa ro limog ka nanay ni Chikitiki
ag imaw man ra ikog.
Naghipos eang
si Chikitiki ag nagpadayon sa pagpanakop it kaean-on kaibahan ka nanay.
Pero owa gid maduea sa anang pensar ro manamit nga mga pagkaon nga ginakaon ni
Bootstiki sa ibabaw it lamesa igto sa sueod-baeay.
Sangka truadlaw, ginbantayan eang ni Chikitiki nga
nagapiyongpiyong ra nanay ag umalagwa paeayo. Tuyo nana nga magsueod sa baeay
ag magsaka sa lamesa nga kaean-an kaibahan ni Bootstiki.
“Chik! Chik! Chik!” tawag ka nakabugtaw eon nga
nanay na. Nabatian ni Chikitiki ro pagtawag kana pero owa gid nana ginsapak.
Nag-usoy si Chikitiki it aeagyan pasueod. Nag-agi imaw sa idaeum it screen door
ag nagkamang sa dingding hasta nakita na ro lamesa nga bilog nga imaw ro
ginakan-an suno sa sugid ni Bootstiki.
Nag-eatay imaw pasaka sa nagaisaeahanon nga siki it lamesa. Sa ibabaw it
lamesa may sambilog pa gid nga
nagatindog nga maisut nga lamesa nga bilog man. Natandaan nana ro hambae ni
Bootstiki nga magsuhot eang imaw sa
idaeum ku maisut nga lamesa . Igto gid man matuod ra amigo.
“Aba, Chiki, mayad gid ay haagto ka riya. Hinduna
masamitan mo eon ro ginahambae ko nga manamit nga pagkaon,” masadya nga pag-abi-abi
ku anang amigo. Matambok ro mestisa nga tiki. Bastante matuod sa pagkaon.
Owa magbuhay, ginbutang eon it kusinera ro mga
linaha sa ibabaw it lamesa. Masyado ka humot ro mga linaha nga nasueod sa mga bandehado ag pinggan. Nagkinamkinam si
Chikitiki. Madaeasa eon kunta imaw dayon, pero ginpunggan imaw ni Bootstiki.
“Chik! Chik! Hueat anay!”saway ka amigo.
“Ham-an, Boots, ay? Daw makaron eon gid ako,”
reklamo ni Chikitiki. “Una eon ro mga
tawo,” sabat ni Bootstiki.
Nagliningkod ro mga tawo ag nagkaon.
Nagpahimuyong si Chikitiki, pero
ginahadlukan imaw nga maubusan it pagkaon. “Indi ron nanda maubos a, “
nagahibayag nga paghambae ni Bootstiki. “May mabilin gid ron!”
Pagkatapos it pagkaon ku mga tawo, abu gid man
matuod ro habilin nga mga pagkaon. Pagtalikod it mga tawo nagguwa ro daywa nga
tiki sa andang ginapanaguan. Gin-ataki nanda ro nagakaealhit nga mga mumho sa
lamesa. Gin-euneun ni Chikitiki ro
mapino nga keso nga naghalin sa salad.
Nagpinirot ra mga mata sa kanami. Si Bootstiki man hay nagmuae it
balensyana. Nakita ku kusinera ro daywa nga tiki nga nagapiyesta sa ibabaw it
lamesa, bumalik ra sa kusina ag bumuoe it mahaba nga plastik nga inoghampak sa
eangaw. Buhos gid ro paminsaron it
mag-amigo sa andang ginakaon. Owa nanda mataeopangde eagi ro nagpaeapit nga
kusinera. Tag masiplatan ni Bootstiki ro kusinera nga may inoghampak, gusto
nana nga magsinggit agud paandaman si Chikitiki nga magpanago, pero nadunlan
imaw it belensyana nga nagdukot sa anang tutonlan. Busa nagdaeagan eon lang
imaw pabalik sa idaeum it maisut nga lamesa.
Ulihi eon makita ni Chikitiki ro naghagunos nga
inoghampak. Naigu gid ra buli!
“Aaah!” siyagit ni Chikitiki nga nagdaeagan. Eumapaw
imaw sa bibi it lamesa ag nahueog sa saeog. Gin-eagas imaw it kusinera, pero
nagsuhot si Chikitiki sa idaeum it aparador. Igto imaw nagpabilin nga nagapaeaea
sa kasakit ku anang buli. Todo ra anang tangis pagkakita nana nga owa eon imaw
it ikog.
Pagsiga ku mga iwag, nagbalik si Chikitiki sa guwa
it baeay. Igto ra nanay sa andang iwag nagapanukob it mga sapatsapat.
‘Nay,”nguyngoy ni Chikitiki. Ginsugid nana sa anang
nanay ro natabu.
Naeuoy kana ra nanay, pero naghambae ra, “Nagpaandam
gid ako kimo nga indi ka magsaka sa ibabaw it kaean-an nga lamesa ay delikado,
owa ka magpamati. Haron, tan-awa, kundi nakasamit ka.”
“Nay, rang ikog…,” pisngu ni Chikitiki.
“Sige eang, Anak, matubo eang ron it uman,” ueoueo
ka anang nanay. “Pero indi ka eon magbalik igto, ha? Ay kon ring ueo eon ngani
ro mautod sa masunod, hay, indi eon gid ron magtubo.”
“Huo, ’Nay. Indi eon gid ako mag-uman,” pangako ni
Chikitiki.
Ag uwa eon gid matuod si Chikitiki nagbalik sa
ibabaw it lamesang kaean-an. Malipayon imaw nga nag-imaw sa nanay na sa
pagpanakop it mga lamok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga sapatsapat sa guwa it
baeay kada gabii sa maeawig nga panahon.
Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa Ni Alice Tan Gonzales
Ro Pagpasimpaead ni Chikitiki sa Ibabaw It Lamesa
Ni Alice Tan Gonzales
Gin-eubad ni Melchor F. Cichon
Dec. 26, 2016
Si Chikitiki nagaestar kaibahan ku anang nanay sa
guwa ku isaea nga mabahoe nga baeay. Kon adlaw nagapupahuway sanda sa buho it
kisami. Sa pagbagting it orasyon kon
hapon, nagapanaug sanda sa dingding sa pagbisa sa eugta. Sa indi magbuhay nagasindi
eon ro bombilya sa kisami sa guwa it baeay. Ag mag-umpisa eon sanda sa
pagpangdakup it mga namok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga mga sapatsapat nga
anda nga ginakaon.
Sangka gabii, samtang nagakaon sanda, nagreklamo si
Chikitiki sa anang nanay. “Nay, natak-an eot eang magkinaon it mga sapatsapat
iya sa aton. Halin kato hasta makaron
pareho man gihapon ro aton nga ginakaon.”
“Makayuron gid ron do pangabuhi it mga tiki.
Magpasaeamat ka ngani kunta ay owa kita ginakueang it pagkaon riya. May iba
runa nga ginagutom,” eaygay kay Chikitiki ku anang nanay.
Nagpanumdom
si Chikitiki. Matuod gid man nga owa sanda ginakueang. Pirme pa ngani nga daw mabustik eon ra tiyan
sa kabusog. Ugaling hay ginatak-an eon gid imaw ku andang ginakaon. Gusto nana
nga magkaon it mas manami nga pagkaon.
“Nay, nadumduman mo baea ro tiki nga nagaeumon iya
katon?” pangutana ni Chikitiki. “Rato baea nga maputi.”
“A, ratong mestisa?” sabat ka anang nanay.
“Huo, ‘Nay. Si Bootstiki,” hambae ni Chikitiki. “
Sayod ka, ‘Nay, hambae nana taga-igto kuno imaw sa sueod it baeay. Naga-eumon
eang kuno imaw riya ay nagpaeanaw ro mga tawo, ngani nga owa’t pagkaon sa
sueod. Pero kon una eon ro mga tawo, gapili eang si Bootstiki sa anang
kaean-on. Bangud abu nga mga pagkaon ro ginabutang sa lamesa.”
“Aba, Chikitiki, indi ka maghambae nga gusto mo man
igto?” hambae ka nanay nga nagamueodlo ra mga mata sa kakibut.
“Huo kunta ron, ‘Nay. Hamak mo, indi ka eon
magpang-eagas ku imong kaean-on, kaeain-eain pa ring mapili. Manamit gid kuno’t
mayad.”
“Hoy, Chikitiki, tandaan mo ra ha? Indi ka gid
magsaea nga magsueod igto ag magsaka sa
ibabaw it lamesa. Delikado rato nga lugar.” Nag-alsa ro limog ka nanay ni Chikitiki
ag imaw man ra ikog.
Naghipos eang
si Chikitiki ag nagpadayon sa pagpanakop it kaean-on kaibahan ka nanay.
Pero owa gid maduea sa anang pensar ro manamit nga mga pagkaon nga ginakaon ni
Bootstiki sa ibabaw it lamesa igto sa sueod-baeay.
Sangka truadlaw, ginbantayan eang ni Chikitiki nga
nagapiyongpiyong ra nanay ag umalagwa paeayo. Tuyo nana nga magsueod sa baeay
ag magsaka sa lamesa nga kaean-an kaibahan ni Bootstiki.
“Chik! Chik! Chik!” tawag ka nakabugtaw eon nga
nanay na. Nabatian ni Chikitiki ro pagtawag kana pero owa gid nana ginsapak.
Nag-usoy si Chikitiki it aeagyan pasueod. Nag-agi imaw sa idaeum it screen door
ag nagkamang sa dingding hasta nakita na ro lamesa nga bilog nga imaw ro
ginakan-an suno sa sugid ni Bootstiki.
Nag-eatay imaw pasaka sa nagaisaeahanon nga siki it lamesa. Sa ibabaw it
lamesa may sambilog pa gid nga
nagatindog nga maisut nga lamesa nga bilog man. Natandaan nana ro hambae ni
Bootstiki nga magsuhot eang imaw sa
idaeum ku maisut nga lamesa . Igto gid man matuod ra amigo.
“Aba, Chiki, mayad gid ay haagto ka riya. Hinduna
masamitan mo eon ro ginahambae ko nga manamit nga pagkaon,” masadya nga pag-abi-abi
ku anang amigo. Matambok ro mestisa nga tiki. Bastante matuod sa pagkaon.
Owa magbuhay, ginbutang eon it kusinera ro mga
linaha sa ibabaw it lamesa. Masyado ka humot ro mga linaha nga nasueod sa mga bandehado ag pinggan. Nagkinamkinam si
Chikitiki. Madaeasa eon kunta imaw dayon, pero ginpunggan imaw ni Bootstiki.
“Chik! Chik! Hueat anay!”saway ka amigo.
“Ham-an, Boots, ay? Daw makaron eon gid ako,”
reklamo ni Chikitiki. “Una eon ro mga
tawo,” sabat ni Bootstiki.
Nagliningkod ro mga tawo ag nagkaon.
Nagpahimuyong si Chikitiki, pero
ginahadlukan imaw nga maubusan it pagkaon. “Indi ron nanda maubos a, “
nagahibayag nga paghambae ni Bootstiki. “May mabilin gid ron!”
Pagkatapos it pagkaon ku mga tawo, abu gid man
matuod ro habilin nga mga pagkaon. Pagtalikod it mga tawo nagguwa ro daywa nga
tiki sa andang ginapanaguan. Gin-ataki nanda ro nagakaealhit nga mga mumho sa
lamesa. Gin-euneun ni Chikitiki ro
mapino nga keso nga naghalin sa salad.
Nagpinirot ra mga mata sa kanami. Si Bootstiki man hay nagmuae it
balensyana. Nakita ku kusinera ro daywa nga tiki nga nagapiyesta sa ibabaw it
lamesa, bumalik ra sa kusina ag bumuoe it mahaba nga plastik nga inoghampak sa
eangaw. Buhos gid ro paminsaron it
mag-amigo sa andang ginakaon. Owa nanda mataeopangde eagi ro nagpaeapit nga
kusinera. Tag masiplatan ni Bootstiki ro kusinera nga may inoghampak, gusto
nana nga magsinggit agud paandaman si Chikitiki nga magpanago, pero nadunlan
imaw it belensyana nga nagdukot sa anang tutonlan. Busa nagdaeagan eon lang
imaw pabalik sa idaeum it maisut nga lamesa.
Ulihi eon makita ni Chikitiki ro naghagunos nga
inoghampak. Naigu gid ra buli!
“Aaah!” siyagit ni Chikitiki nga nagdaeagan. Eumapaw
imaw sa bibi it lamesa ag nahueog sa saeog. Gin-eagas imaw it kusinera, pero
nagsuhot si Chikitiki sa idaeum it aparador. Igto imaw nagpabilin nga nagapaeaea
sa kasakit ku anang buli. Todo ra anang tangis pagkakita nana nga owa eon imaw
it ikog.
Pagsiga ku mga iwag, nagbalik si Chikitiki sa guwa
it baeay. Igto ra nanay sa andang iwag nagapanukob it mga sapatsapat.
‘Nay,”nguyngoy ni Chikitiki. Ginsugid nana sa anang
nanay ro natabu.
Naeuoy kana ra nanay, pero naghambae ra, “Nagpaandam
gid ako kimo nga indi ka magsaka sa ibabaw it kaean-an nga lamesa ay delikado,
owa ka magpamati. Haron, tan-awa, kundi nakasamit ka.”
“Nay, rang ikog…,” pisngu ni Chikitiki.
“Sige eang, Anak, matubo eang ron it uman,” ueoueo
ka anang nanay. “Pero indi ka eon magbalik igto, ha? Ay kon ring ueo eon ngani
ro mautod sa masunod, hay, indi eon gid ron magtubo.”
“Huo, ’Nay. Indi eon gid ako mag-uman,” pangako ni
Chikitiki.
Ag uwa eon gid matuod si Chikitiki nagbalik sa
ibabaw it lamesang kaean-an. Malipayon imaw nga nag-imaw sa nanay na sa
pagpanakop it mga lamok, eangaw, wayawaya, ag iba pa nga sapatsapat sa guwa it
baeay kada gabii sa maeawig nga panahon.
Subscribe to:
Posts (Atom)
