Wika ng Pagkakaisa

Wika ng Pagkakaisa
Ni Melchor F. Cichon
August 21, 2014, revised

Hmmmmmm.

Isang araw bumisita si Pilma, na taga-Maynila sa kaibigan niyang Aklanon.

“Hummm, ang sarap ng linuluto nila,” ang sabi ni Pilma. “Lalong ginutom ako.”
Mayamaya ay lumapit ang tatay ng Aklanon at nagsabi kay Pilma.

“Ilabas na kita!”

Nang mapakinggan ito ni Pilma, kinamot niya ang kanyang ulo.

“Ngayon pang gutom na gutom na ako, saka naman ako palalabasin,” sabi niya.

“Opo. Hinihintay na nga ako ng kaibigan ko sa restaurant,” sagot ni Pilma. At tuloy tumayo patungong pintuan.

“Ops! Saan kayo pupunta? Bakit ka lalabas?” sabi ng tatay ng anak niya.

“Sabi ninyo, lalabas na tayo.”

“Hindi, sabi ko ilabas na kita, hindi lalabas. Ang ibig kong sabihin ay kakain na tayo ng ilabas o pananghalian.”

“Hay salamat, makakakain na rin ako. “

Kasama ni Pilma ay isang Ilonggo, si Jen. Nang doon na sila sa hapag-kainan, nagsabi ang Nanay ng Aklanon.

“Nene, iabot mo ang humay sa kaibigan mo.”

“Opo, Inay.”

Nagtaka si Jen. “Ano ito, pakakainin ako ng humay? Paano ko ito makakain?”, sabi ni Jen. “Humay. Greee! Mabubutasan ang bituka ko nito.”

“Tiyay, hindi ho ako kumakain ng humay. “

“Bakit?” sabi ng Nanay ng Taga-Aklan. “Bagong ani ito, ah. Tingnan mo, mabango pa nga. Masarap ito!”

Lalong kumati ang ulo ni Jen.

Sa Iloilo, ang humay ay palay, samantalang ang humay sa Aklan ay kanin.

“Ay, naku” sabi ni Jen, “maluluko ako sa inyo!” At lahat sila’y nagtawanan.
Pagkalipas ng isang linggo, pumunta sa Antique ang magkaibigan. Sa bahay ni Sean. Maliligo kasi sila sa Pula Falls. Bago sila umalis para pumunta sa Pula Falls ay nagsabi ang Nanay ni Sean. “Mga Inday, doon kayo kumain ng hapunan ha.”
Nagtaka ang Tagalog na si Pilma at ang taga-Aklan na si Kate.

“Ano po yon?”, sabi ni Pilma. “Doon po kami kakain sa Pula Falls mamayang gabi? Hindi ba delikado doon?”

“Hindi,” sagot ng Nanay ni Kate. “Ang ibig kong sabihin, eh, sa aming bahay kayo kakain ng hapunan at hindi sa Pula Falls.”

Nagsalita si Kate, “ang doon sa Antique ay dito kung sa Tagalog.”

“Oh, ganoon ba,” ang sabay-sabay na sagot ng taga-Maynila at ng taga-Aklan. At tuloy silang nagtawanan.

At ganito ang madalas na nangyayari sa ating bansa. Dahil sa maraming isla sa ating bayan, halos lahat ng isla ay may sariling wika. Sa Panay lang nga, eh, tatlo ang mga wika: Hiligaynon, Kinaray-a at Aklanon. Hindi lang yon, may mga wika pang magkaiba. Isa na rito ay ang salita ng mga Ati.

“Ano nga ba ang tawag sa salita ng mga Ati?”, sabi ni Jen. “Inati,” sagot ni Kate.

Naalaala tuloy ni Kate ang slogan ng Department of Health tungkol sa paninigarilyo. Ito ang sabi:

“Ang yosi, kadiri!”

Nang mabasa ito ng mga taga-Samar, nagsamasama ang mga naninigarilyo sa lugar kung saan nakapaskil ang slogan na ito.

Nagtaka ang mga taga-Department of Health.

Bakit dito sila naninigarilyo samantalang sinasabi sa slogan na ang paninigarilyo ay masama sa katawan. Nang tanungin nila kung bakit doon sila naninigarilyo kung saan nakapaskil ang slogan, ang sagot nila ay: “Hindi ba dito kami magyuyusi?”

“Hindi!” sabi ng taga-Department of Health. “Ang ibig sabihin ng slogan ay ang pagyuyusi ay masama sa inyong katawan.

“Ah, ganon ba!” Ang sabay-sabay na sagot ng mga naninigarilyo.

“Ito pa”, sabi ni Jen.

“Nang pumunta ako sa isang gusali ng pamahalaan, nakita ko ang nakapaskil na slogan.”

“Anong sabi ng slogan?” tanong ni Kate.

“Bawal ang lagay dito!”

Tumawa silang lahat. Maliban sa taga-Maynila.

“Anong masama doon?” sabi niya.

“Ha?” sabi ni Jen.

“Sa Tagalog,” sabi ni Kate, “ang lagay ay masamang ugali dahil kinukurap mo ang isang empleyado ng gobyerno, pero sa taga-Iloilo ito ay ari ng isang lalaki.”

“Ooops! Ganon ba?” sabi ni Pilma.

“Ito ang hirap sa ating bayan,” sabi ni Pilma, “dahil kay raming wika. Hindi tuloy tayo nagkakaintindihan. Kaya maraming nag-aaway dahil sa hindi pagkakaunawaan. Mabuti na lang gumawa ng batas si dating Pangulong Manuel L. Quezon para magkaroon tayo ng isang Pambansang Wika. Sabi nga, Isang bansa, Isang wika.”

Kaya lang hanggang ngayon, marami pa rin sa mga Filipino ang hindi makakaintindi ng Filipino. Isa pa, may mga lugar sa Pilipinas na ayaw ng Tagalog bilang pundasyon ng Wikang Pambansa. Bakit hindi Bisaya? Bakit hindi Pampanggo?

Ang mga taga-Cebu, tutol sa Filipino bilang isang pambansang wika. Ang gusto nila ay gawing pambansang wika din ang Cebuano. Kaya lang, anong mangyari kung dalawa o tatlo ang Pambansang Wika sa Pilipinas? Baka lalong hindi magkakaintindihan ang mga Filipino?

Dumagdag pa sa problema natin ang K 12 na kurikulum, dahil mas marami tuloy ang dapat matutunan ng mga bata. Isa pa, parang hindi pa handa ang mga tetser sa kanilang pagtuturo ng Unang Wika dahil wala pang mga libro na gagamitin ang mga bata. Pero kung hindi nila gagawin ito ngayon, kailan pa?

Kailan pa?

Ro Mangingisda Ag Ro Plauta

Pabula

Ro Mangingisda Ag Ro Plauta
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
Augst 13, 2014

May sangka mangingisda nga bantog sa pagtukar it plauta.
Ana gid nga handum nga mangin musikiro
Sa matuod, mas gusto pa nana nga magpatukar ku sa magpangisda, ugaling kinahangean nana nga magpangisda adlaw-adlaw bangud raya man lang ro anang hasayrang pangabuhian.
Ku adlaw ngato hay nag-agto imaw sa dagat. Daea-daea nana ro lambat ag ro anang plauta. Lumingkod imaw sa pampang it dagat ag magpaino-ino.
Hadumduman nana ratong mga oras nga permi imaw nga ginadayaw it mga tawo bangod sa manami nana nga pagtukar ka plauta.
Samtang nagalingkod, ginaobserbahan nana ro kadagatan ag nabilog imaw it sangka ideya.
“Ham-at indi ko abi pagpatunugon rang plauta. Sigurado ako nga magustuhan it mga isda rang musika. Sigurado nga magpaeapit ron sanda sa pampang. Indi ko eon kinhangean magpangabudlay sa pag-eadead kang mabug-at nga lambat.”

Imaw ngani ro gin-obra ku mangingisda, ag kon pilang oras imaw nakatindog sa pampang it dagat ag nagpadayon imaw ka pagpatukar ka anang plauta, ugaling maski sambilog nga isada hay owa gid it nagpaeapit sa pampang.

Nagkasubo imaw. Ginpabinit nana ra plauta ag binuoe ra lambat. Pareho ku dati hay hinaboy nana sa lambat sa dagat. Paghaon na kara, hay imaw eon lang ra kakibot, puno it isda nga nagaeueoksong isda.

“Ham-an makaron. Kaina nga ginapatukaran ko kamo, ham-at ni sambilog kinyo hay owa’t nagpaeapit kakon. Makaron nga gin-untat rang pagpatukar, imaw man ro inyong pagpaeapit kanon ag magaot-saot?”

Leksiyon. Kinahangean mo magtrabaho agod mag-uswag ring kabuhi.

Mega Church

mega church--
in a sidewalk, a man begs
to unclean his teeth
***Melcichon
August 12, 2014

Ro Kuring nga Taga-Uma ag Ro Kuring nga Taga-Siyudad

PABULA

Ro Kuring nga Taga-Uma ag Ro Kuring nga Taga-Siyudad
Ginsueat it Oman ag Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August10, 2014

Sangka adlaw, nag-agto ro sangka kuring nga taga-siyudad sa amigo na nga naga-estar sa sueod it sangka barangay agod bisitahan na. Nakabisti gid ro kuring nga taga-siyudad. Nadismaya gid imaw sa hakit-an nana nga kapobrehan it lugar. Maeutay ag owat pag-uswag. Pilang bato eang ro mga saeakyan nga gaagto kara.

Malipayon ro kuring nga taga-uma sa pag-abot ku anang amigo.

"Mayad amigo ay habisitahan mo man ako. Ilibot kita sa lugar namon," hambae nana nga may pagpabugae.

Ginpamasyal gid man nana ra sa kapatagan ag sa taeamnan nga may kabueakan. Ginpakita man nana ro iba pa gid nga manami nga mga taean-awon ag ro kaeanasan. Ugaling balewalaeang ra sa kuring ng taga-siyudad. Owa nana nailaan ro lugar.

Tag gaoy eon sanda sa pagpinanaw hay ginpreparar eon it kuring nga taga-uma ro andang ilabas. Ra anang gin-amumar hay linaga nga kamote, mais ag kon ano-ano pa nga mga kaeueoton.

Santang kakaon sanda hay nag-estorya man ro kuring nga taga-siyudad hanungod sa anang kabuhi. Kon ano ro adlaw-adlaw nana nga ginaobra sa siyudad.

"Sayod ka, manami ro pagkaon igto. Kaeain-eain nga karne ag isda ro amon nga suea. Abu ka nga makit-an nga mga butang ag mga manami ro mga lugar nga pwede mo nga maagtunan. Buko't makataeaka!"

"Matuod ron?" Nasilaw ro kuring nga taga-uma sa pagkangay ku anang amigo.

"Matuod, busa kon gusto mo, ako man ring bisitahan. O basi gusto mo nga mag-imaw eon lang kita igto.

Pagkatapos it ilabas hay dali-dali nga nag-eaong agod maghalin ro kuring nga taga-siyudad. Indi nana masarangan nga makita ro kapobrehan it pangabuhi ku anang amigo.  Gakaeat ro mga papel ag mga dahon sa sueod ku andang baeay.

Sobra ku kasubo ku kuring nga taga-uma tag imaw eon lang nga isaea. Makaron eang nana hataeupangdan ro kaeueoy-euoy nana nga pangabuhi basi man sa sugid ku anang amigo nga taga-siyudad.

Pagkasunod nga domingo hay nagdesisyon ro kuring nga taga-uma nga magpasiyudad imaw agod bisitahan man nana ra amigo.

Nahilo imaw sa kaabu-abo nga mga saeakyan ag tawo nga nagapanaw sa karsada. Sangkire eon lang imaw maigpit ku sangka kotse kon owa eagi imaw kaeukso.

Grabe ra kahadlok. Haeos gakurogkurog ra eawas samtang katuktok imaw sa gate ku baeay ku anang amigo.  Mabahoe ro baeay nga ginaestaran ku anang amigo.

Ginpasaylo imaw. Sobra ra pagdayaw ku kuring nga taga-uma sa anang hakita.

Abu nga mga butang ra hakit-an nga owa sa uma. May radio, may TV, may aparador nga may saeamin.  Ag pareho sa ginhambae ku kuring nga taga-siyudad hay kanami gid man matuod ro mga suea nga gin-abibar kana.

“Ano ring mahambae?”pangutana ku kuring nga taga-siyudad. “Nailaan mo man rang lugar?”

“Huo, husto ka. Masadya gid man matuod nga magtiner sa siyudad. Iya tanan ro mga mananami nga taean-awon ag manami ro mga pagkaon,” hambae nana pero una pa gihapon ro anang kahadlok bangod sangkire eon lang gid imaw maigpit kaina.

Nakadesisyon eon gid man ro kuring nga taga-uma nga igto eon lang imaw mag-estar sa siyudad.

Samtang nagasinadya sanda hay eumutaw ro mabahoe nga bulldog. Ginngisihan sanda ag eumutaw ro maeagku nga mga bangkil. Ag gindunganan pa it pag-eahay.

Nataranta sanda, ag dungan sandang dumaeagan pasaka sa aparador nga maeapit ag igto sanda nagpanago.

Pagkatapos it paglinahay ku ayam imaw eang nana mataeupangdan ro kamatuuran.

“Indi ko gali kinahangean ro sobra nga kanami it pangabuhi kon ro kabaylo  kara hay peligro sa kabuhi ko.”

“Anad ako sa makarayang sitwasyon,” hambae man ku kuring nga taga-siyudad.

Umuyog ra ueo ku kuring nga taga-uma. “Indi ko masangan nga mangabuhi sa malinong ag masadya nga lugar kon owa man ako it kalinungan.”

Imaw eon lang ra ag mag-eaong ro kuring nga taga-uma sa anang amigo.

Leksiyon: Alinon mo man ro manggad kon owa ka ma’t kahilwayan.

May Kamatayon

Paeabula

May Kamatayon
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
August 11, 2014

May sangka baye nga namatayan it unga. Indi na ra mabaton.  Kada tawo nga masubeang nana hay ginapangayuan na it bulig ag ginatangisan.

"May una kinyo nga makapabanhaw it sangka unga? Buligi man ninyo ako!"

Haeos nagkaumangon eon ro baye. Ag maski may naeuoy man kana, owa man it nakatao kana it solusyon sa ginapangayo nana.

Hasta umabot ro sangka ka eaki ag nagpaeapit kana ag naghambae, "May sambilog eang nga tawo nga makabulig kimo."

"Sin-o? Sugiri ako!" ro hambae ku sangka desperadang baye.

"Ro maaeam nga tawo. Si Buddha! Makita mo ron imaw sa ibabaw ku bukid ngaron."

Owa mag-uyang it tiyempo rayang baye ag gin-agtunan si Buddha sa ibabaw it bukid, ro ginasugid nga pinakamaaeam nga tawo.

Ginsugilanon ku rayang baye ag ginsugid nana ra problema.

"Ginahigugma ko gid rang unga. Pwede baea ninyo mapabanhaw rang unga bangod kakon?"

"Pwede mabanhaw ring unga kon maobra nimo ro mga bagay ngara," ro sabat ni Buddha. "Manaog ka sa banwa ag mag-agto sa kabaeay-baeayan. Ro kada tawo sa baeay ngaron hay pangayuan mo it sangka eamigas nga bugas. Sangka eamigas sa  kada baeay nga owa pa namatyan o owa pa kasaksi it kamatayan."

Sobra ro kalipay ku baye ag dali-dali imaw nga humalin.

Pagpanaog sa banwa hay dumiretso imaw sa mga pamaeay. Sa kada baeay, ginapangayuan nana't sangka eamigas it bugas. "Sangka eamigas eang sa kada pamaeay nga owa pa namatyan o nakasaksi it sangka kamatayan.

Apang uwat gusto nga magtao kana't bugas.

Bangod nga kada baeay sa lugar ngato hay nakaekspirensiya it may namatay ag nakasaksi it kamatayon sa andang baeay.

"Ro kamatayan hay parti it atong kabuhi," ro hambae ni Buddha. "Busa tun-an mo nga batunon ra. Mag-umpisa ka it oman ag umpisahan ag lipatan mo ro imo ngato nga handum nga mabuhi pa't oman ro inyong unga. Taw-an mo imaw it angay nga eubong ag magpangabuhi ka it husto ag madungganon, ag tratuhon mo ro kada adlaw nga katapusan mo eon nga adlaw sa ibabaw it kalibutan. Sa makarayang paagi, mapauswag mo ring pangabuhi.

Moonless Night

A New Dawn

Summer Night

summer night--
not even one star
has twinkled on her
***Melcichon
August 6, 2014

Sampaguita In Early Summer

Sayang

Sayang
ni Melcichon
August 2, 2014

Wala ng ningning ang Sirius,
Na sabay nating pinangarap.

Kahit ang bilog na buwang
Sabay nating tinititigan
Ay makulimlim na rin.

Sana ang ating kahapon
Ay hindi na dumating.
Sana bukas na lang ang ating kahapon
At ang ating ngayon ay natangay na ng alon.

Bakit pa kita nakilala.
Ang singsing na isinuot mo
Sa aking daliri
Ay hindi ko rin pala
Maisusuot hanggang sa huli kong hininga?

At ang halik mong nakakainsomya
Ay hanggang umaga lang pala.

***Melcichon
August 2, 2014
(Salamat sa MMK in tonight's edition)

Morning Homily

morning homily--
again, she forgets
to bring her bread
***Melcichon,
August 2, 2014

Christmas

In Her Eyes

SONA Ni Pinoy

SONA Ni Pinoy
Ni Melcichon
July 29, 2014

Kahapon,
Hindi ko napanood ang SONA ni Pinoy.
Pero nakita ko sa TV Patrol
Ang mga fashionesta ng Kongreso--
Pangiti-ngiti, pahawak-hawak-kamay
Sa kanilang 35K na gown,
Habang binubomba ng mga bombero
Ang mga rayalista sa kalsada.
At naghahalungkat
Ng mga bote o karton sa mga basurahan
Ang mga nanay at tatay
Na walang makain.
Sila bang mga fashionesta ng Kongreso
Ang mga salamin ng ating bayan?
Sila ba ang mga taong nanunumpang
Magbibigay ng kanin at ulam
Sa lapag ng mga kapus-palad?
Sila ba ang mga taong magpapalago
Ng ating kayamanan?
O sila ang mga taong
Nag-iisip, nagsusunog ng kilay
Kung papaano lumaki ang kani-kanilang tiyan
At umawas ang pera ng kaban ng bayan
Sa kanilang mga bulsa?
O Dyos ko.
Sana bumangon si Cardinal Sin.

The Akeanon Literary Circle

The Akeanon Literary Circle

by Melchor F. Cichon
July 29, 2014

It was in the early 1990s when Dr. Leoncio P. Deriada, known as the Father of Western Visayas Literature, started engineering the local literature in Western Visayas. He started conducting literary workshops to literary people in Iloilo, Antique, Aklan. Some of those Aklanons he taught the techniques in poetry and short story writing were Melchor F. Cichon, John Barrios, Alex de Juan, Joeffrey Ricafuente. Later he also encouraged elder writers like the late Roman dela Cruz to attend literary workshops. While conducting these workshops, he also encouraged the participants to enter literary contests. Some of those who won literary contests were Melchor F. Cichon, Alex de Juan, John Barrios, Pett Candido, and Roman dela Cruz.

Dr. Deriada also encouraged the Aklanon writers to form a literary group. Spearheading this was Joeffrey Ricafuente, John Barrios, Pett Candido, and Alex de Juan. They called their group as Akeanon Literary Circle. The first president was Mr. Ricafuente. Their adviser was Mr. Cichon.

One of their aims was to help develop the Aklanon Literature by encouraging all Aklanon writers all over the world to write in Aklanon.  Alongside with the founding of their printed literary journal, Bueabod, they also made use of the internet most specially so with the coming of the presence of blogspots. The editors of the printed issues of Bueabod were Melchor F. Cichon, John Barrios, and Alex de Juan. Its first issue came out in December, 2005. After its ninth issue in September 2006, Bueabod folded because de Juan and Barrios had graduated from college and had been busy with their respective careers. 

Bueabod resurrected in May 2010 when Arwena Tamayo, John Barrios, Alex de Juan and Melchor F. Cichon met in Kalibo, Aklan to discuss the possibility of reviving Bueabod. So Volume 2, Number 1 came out in that year featuring a short story of John Barrios and the poems of other Aklanons from around the world. 

Aside from the publication of Bueabod, the Circle conducted workshops in Kalibo, Aklan to encourage more Aklanons  to write poetry with Dr. Deriada as the resource person. Later, the late Dominador Ilio shared his expertise as a resource person in its succeeding literary workshops.

After several workshops, Dr. Deriada along with Mr. Cichon and others edited an anthology of poems written by Aklanon. This was published in 1993 as a special issue of ANI, the literary journal of the Cultural Arts of the Philippines (CCP). This was the first time that an anthology of Aklanon poems were published nationally. This special issue, Ani 21, featured 48 poems by 27 Aklanon poets. Most of the poems were the products of several workshops led by Dr. Deriada himself.

Other poems written by Aklanons were also included in a book, Patubas. It was published by the NCCA.

Except for the website, Bueabod, in Facebook, which is maintained by Cichon, the Akeanon Literary Circle has become inactive.

Melchor F. Cichon: A Profile

MELCHOR FRANCISCO CICHON was formerly the Head, College of Fisheries and Ocean Sciences Library, U.P. Visayas, Miag-ao, Iloilo. After his retirement from U.P. V., he worked as a librarian in a private college, Great Saviour College, Iloilo City, and then transferred to St. Therese-MTC Colleges, La Fiesta Site, Molo, Iloilo City, where he is also the Library Head.

Mr. Cichon was born in Sta. Cruz, Lezo, Aklan on April 7, 1945, and was educated at the University of the Philippines where he obtained his Certificate in Fisheries, Certificate in Governmental Management, Master in Management, and Master in Library Science. He used to teach management courses at the College of Management, U.P. Visayas, Iloilo City. He took his Bachelor of Science in Education, major in Library Science and minor in English at the Manuel L. Quezon University, Manila.

His works include Ham-at Madueom Ro Gabii (Bakit Madilim ang Gabi? ), 1999;Philippine Oddities, Love Can Find a Way and Other Proverbs on Love; Haiku, Luwa and Other Poems by Aklanons edited by Melchor F. Cichon, Edna Laurente Faral, and Losally R. Navarro , 2005. His other works include Matimgas nga Paeanoblion: anthology of poems written by Aklanons (2011); The 32 Best Aklanon Poets, 2009; and Siniad-Siad nga Kaeangitan (Strips of Heavens), a collection of Akeanon poems, 2012. 

His colleagues call him as the Father of Aklanon Literature.

He maintains two literary blogs: Aklanon Literature Archive (http://aklanonliarchive.blogspot.com, and Dawn to Dawn, (http://anahawleaf.blogspot.com), where his literary works are posted.

His awards: First prize, first Home Life poetry contest,1994. First Aklanon CCP grantee for Aklanon poetry in 1994. Third prize, Sentro Ng Wikang Filipino, U.P., essay writing contest, 1994; 2nd prize (Aklanon category) and 3rd prize (Filipino category), National Commission for the Culture and the Arts poetry contests; 3 rd prize in Hari/Hara Sang Binalaybay (King /Queen of Poetry), 1998 poetry contest sponsored by U.P. in the Visayas Sentro ng Wikang Filipino; 1st prize in a regional poetry writing contest sponsored by the Sentro Ng Wikang Filipino, U.P. in the Visayas, Iloilo City, February 22, 2002. On August 25, 2001, he was a recipient of the 2001 Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas Award presented to him by the Unyon ng mga Manunulat sa Filipinas (UMPIL).---August 26, 2003

Brown Out

brown out---
wet
match sticks
***Melcichon
May 23, 2014

Paeaabutong Limog

Paeaabutong Limog
Ni Teo S. Baylen
Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
July 27, 2014

Paagtuna ring pini-ino igto
Sa madugong daean ku atong siglo;
Masub-eang mo ro sangka panahon
Nga gapaagto riya nga may daeang pilang pangutana.
Raya baea ro eugta nga paeanoblion ko
Nga gina-estaran it kaeayo ag taeum?
Raya baea rang paeanoblion nga akong araduhon
Nga sang tumpok nga abo ag gangangang eueobngan?
Raya baea ro kalibutang binutong kon siin
It kariton ku inyong Tikong Pag-ugwad?
Raya baea ro bunga it Arte ag Sensya?
Raya baea ro paeanoblion nga sibilisasyon?
Ruyon baea ro patag ag rato baea ro bukid
Nga akong maabutang uling eon ag tuod?
Raya baea ro katapusan ku katuyuan it Ginoo
Tag ro unang tawo hay abutan it piko?
Ruyon baea ro bukid nga owa't natumpok
Kundi mga bagoe it mga kaigbataan?
Binaog ku inyong balang makakamatay
Ag owa't hilamon nga makaugat?
Hub-eas ag gutom, maeang piniino,
Kapaslawang pagsaling ag gubang pag-eaum,
Raya baea ro akong paeanobliong mabuoe
Nga haaywan ku inyong taeamnan ag sumpa?
O mga pumueoyo ku rayang siglo
Nga baeasueon it mga inapo;
Ano sa paeabuton ring isabat
Sa pagbasoe ku mga masunod kimo?

Morning Glory

morning glory--
suddenly
a dark cloud passes by
***Melcichon
July 25, 2014

White Rose

White Rose--
he feels the breeze
as he finds his grail
***Melcichon
July 21, 2014

Writing a Tanka

writing a tanka
for our diamond anniversary
but a mosquito
was busy swimming
in my cup of coffee
***Melcichon
August 28, 2013

Like A White Rose

3:00 p.m. Shadow

3:00 p.m. shadow--
the weight of his hanging body
on a branch
***Melcichon
July 17, 2014

Reminding Her

reminding her of her promise--
she mellowed down
her voice
***Melcichon
July 16, 2014

Golden Grains

golden grains--
she holds my hand
as we pass through the ricefield
***Melcichon, July 15, 2014

Limog it Sangka Ati

Limog it Sangka Ati

Ni Melchor F. Cichon

Maeapad nga kaeanasan rang hasayran.

Owa’t eabot ro mga kabukiran

Kon siin ako libre gapangayam.

Nakapaligos man ako sa Akean

Bag-o pa man kaabot ro mga putian.

Nagapailig ako it botong halin sa bukid

Hasta sa Kalibo kon siin rang gamut ginabaylo

Sa asin, sa ibis, sa dayok nga madaea ko

Sa amon nga maeamig nga baryo.

Pero pag-abot it mga putian,

Rang kalibutan hay gin-islan:

Bukon eon kuno ako ro dag-ana

It mga kaeanasan ag mga kabukiran.

Indi eon kuno ako makakaingin,

Indi man kuno ako makapangaeam

Kon siin rang mga kagueangan natawo

Ag kon siin man ako natawo.

Kon tueokon mo ako maskin ano kataeum,

Indi magbaylo rang kueong nga buhok

O rang itom nga panit.

Paris kimo, kon indi mo ako pagbatunon nga tawo

Indi man ako mabaylo.

Rang kanta maskin ano ka baskog

O maski ano kanami

Indi mo man gihapon pagpamatian

Ay imo man lang nga ginabungoe-bungoean.

May aton man kuno nga gobyerno

Agod ro tanan hay taw-an it katarungan;

Pero ham-at kon kami gusto magsueod sa mga istablisimento

Indi pa ngani kami kaabot sa gate ginatabog eon kami it mga guard.

May aton man kuno nga mga laye

Agod ro tanan hay may kaginhawahan;

Pero ham-at ro iba may bugas, may suea

Samtang kami katueok eang?

Morning After

morning after--
he plants his seeds
in a virgin forest
***Melcichon, July 13, 2014

Two Full Moons

Two Hearts

New Dawn

New dawn--
the Pope submits his resignation letter
to Him
***Melcichon
June 30, 2014

Ginpaeutaw

Ginpaeutaw ni Islaw ro tungaw ag ro taeangaw sa Maeara nga matin-aw.***Maeara, June 30, 2014

Full Moon

full moon--
weaving Aklanon tongue twisters
with heavy eyelids
***Melcichon
June 25, 2014

Graduation

Dusk

dusk--
the horizon slashes
the orange sun
***Melcichon
June 14, 2014

Humid Afternoon

humid afternoon--
inside the library
the slashing tongue of a supervisor
***Melcichon
June 14, 2014

Huni't Agagangis

huni't agagangis--
gatinubigan ro mga unga
sa karsada
***Melcichon
June 14, 2015

Moon Viewing

moon viewing--
the distance of her beauty
from the full moon

If You Cannot Talk To Me

If you cannot talk to me
The way you talk to your Father,
Then I may either be a burning iron
Or a block of ice.

End of Summer

end of summer--
the sound
of the shooting stars
***Melcichon
June 5, 2014

Nag-agi si Napoles

nag-agi si Napoles
sa tadlong nga daean--
nagsunod si Yolanda
***Melcichon
May 21, 2014

Sueat Kay Bing

November 1, 1992
Brunei

Dear Bing,

Kamusta ka eon?
Nagkipot eon baea
Ro bibig ni Tito Ernie Maceda?

Iya, maswerti kami talaga.
Kon gabii eang ro amon nga obra.
Si Prinsipe pa kamon ro nagapaeakpak
Kon artistic
Ro amon nga pagkiri-kiri
Sa atubang na.

Kon adlaw,
Abi mga artista kami riya.
Ugaling gasunglas eang kami
Ay basi may Pinoy nga makakita kamon riya
Ag isugid eon man kay Tito Ernie
Ag mahedlayn eon man ro mga Brunie Beauties.

Pero hipos eang.
Ay kon mag-uli kami rina,
May eukas ka gid kakon
Nga bueawan nga singsing.
Ginregalo ra kakon ku sidekick ni Prinsipe.

Love,

Vicky

The Radiance

summer--
they fail to see the radiance beyond
the passing clouds
***Melcichon
May 18, 2014

***
they fail to see
the radiance beyond 
the passing clouds
***Melcichon
May 18, 2014

Fiber by Fiber

summer--
his departure strips my heart
fiber by fiber
***Melcichon
May 18, 2014

Mother's Day

Mother's Day--
alone,
she views the full moon
***Melcichon
May 11, 2014

Blue Skies

blue skies at the horizon
two empty chairs stand
along the beach
***Melcichon
May 9, 2014

***

blue skies
two empty chairs
in the beach
***Melcichon
June 14, 2014

Each Time

each time
she raises her voice, the cancer cells
in her throat smile
**Melcichon
May 8, 2014

Ano Man Ang Hambalon Nila

Ano Man Ang Hambalon Nila

Nay, hambal ni Tita Agnes mabudlay kuno ang magpuyo sa aton nga banwa?
Maayo pa kuno sa America kay ginapala ang kwarta,
Indi pareho sa aton nga banwa:

Madamo kuno nga kidnaper, hold-upper

Kawatan, kag snatcher pati kuno si gobernador kag si senador,
Mga apostoles kuno sila ni Janet Napoles.

Nay, hambal ni Tito Dolfo kalahadlukan kuno magpuyo sa aton nga banwa?
Kay madamo ang tiniruhay sa siyudad kag sa probinsiya.

Maayo pa kuno magpamutsatsa sa Hong Kong kag sa Iran

Kay madamo ang kwarta indi pareho sa banwa ta

Nga madamo nga mga bata nga indi maka-eskuyla,

Madamo nga mga bata nga may mga kabataan na.

Hato si Doktor, si Engineer, si Architect

Didto sa America, sa Englatera, sa Italya naga-obra

Kay diri kuno sa Pilipinas ang pangabuhi agwanta.

Kun tani kuno kita tanan gabululigay

Agod indi magdugay mapareho man kita

Sa Singapore, sa Japan, sa America nga mauswag.

Amo na Inay nga permi ka nagapanghayhay?

Siling nila ang aton nga ulumhan, dagat kag kabukiran malapad pa.

Apang uhaw kuno sila sa aton nga pagdipara.

Kun tani indi na kuno kita magbakal sang mga produkto sa iban nga banwa.

Kun tani maghiliugyon ang mga NPA, ang Abu Sayap sa gobyerno ta
Para ang katawhayan, ang kalinungan maagum na.

Kun tani si Sir kag si Ma'am indi na mag-obra sa iban nga banwa

Kun tani wala na sang mga kawatan sa palibot ta
Agod mag-uswag kita.

Kag magdamo ang mga turista nga magbisita sa banwa ta.
Apang, Inay, kun ano gid man ang madangatan
Sa pinalangga natong banwa
Sa gihapon, siya ng number one
Sa mga handum, sa mga  paglaum ko.
Kabay pa!

Itanong Mo Sa Ulan, a hundred word story

Itanong Mo Sa Ulan, a hundred word story

Ni Maeara

April 28, 2014

Tay, bakit dumuduyan ang dyip na sinasakyan natin?

May lindol ba?
Wala, Toto, marami lang butas ang kalsada 

Pagkalipas ng ulan.

Bakit, Tay?

Itanong mo na lang kay Kongresman.

Ginuong Kongresman,

Bakit maraming butas ang ating kalsada?

Anak, itanong mo

Sa taga-DPWH.

Engineer, bakit maraming butas

Ang ating kalsada?

Itanong mo

Sa ulan!

Ulan, bakit binutasan mo

Ang aming daan?

Dahil ang inspeksyon ng project, Anak,

Ay doon sa hotel ginanap,

At hindi sa kalsada!

Mainit kasi sa kalsada hindi katulad nasa hotel. Bukod sa masarap na pagkain, . may dagdag pang pasalubong kay misses. Kung minsan, may chicks pa.

Itanong Mo Sa Ulan!

Itanong Mo Sa Ulan!
ni Maeara
April 27, 2014

Tay, bakit dumuduyan
Ang dyip na sinasakyan natin?
May lindol ba?

Wala, Toto, marami lang butas ang kalsada 
Pagkalipas ng ulan.

Bakit, Tay?

Itanong mo na lang kay Kongresman.

Ginuong Kongresman,
Bakit maraming butas ang ating kalsada?

Anak, itanong mo
Sa taga-DPWH.

Engineer, bakit maraming butas
Ang ating kalsada?

Itanong mo
Sa ulan!

Ulan, bakit mo binutasan
Ang aming daan?

Dahil ang inspeksyon ng project, Anak,
Ay doon sa hotel ginanap,
At hindi sa kalsada!

Hanapin Natin Sila

Hanapin Natin Sila
Ni Maeara
April 27, 2014

(Note: This is the original version of my award winning entry entitled Sa Mga Nagkaeabali Nga Silak)

Inay,
Hanapin natin
'Yong mga nabakling
Silahis
Sa pagtutusok
Ng mga makakapal at maiitim
Na ulap
Mabigyan lang tayo
Ng liwanag.
Suyurin natin sila, Inay,
Sa bawa't kalsada,
Sa bawa't taniman ng palay,
Sa bawa't ilog,
Sa bawa't bundok.
At kung matagpuan na natin sila,
Pagsasabitan natin sila
ng bagong pitas
Na bagong buskad
Na Sampaguita.
Akayin natin sila
At ihimlay
Sa bawa't alter
Ng bawa't Filipino.
At kung makaipon na tayo ng pera,
Patatayuan natin sila ng rebolto
Sa plasa.

Inay,
Hanapin natin
Sila,
Ano man
Ang
Kapalit nito.

One Hundred Word Story

Golden Rule

by Maeara

April 26, 2014

One afternoon, Ms. Elsa, my supervisor , summoned me for a meeting in her office.

Good morning, Mr. Cruz, she greeted me.

Good morning, I replied.

I called for you because I wanted to know why you hate me.

No, I said. I do not hate you. I was hurt when you called me forgetful in front of my staff.  You could have just informed me of my mistakes or whatever, but adding something that degrades my dignity is unprofessional. I believe in Golden Rule. And I hope you understand it too.

I am sorry, she said.
OK. I accept.

****

Fishing in Maeara

by Maeara

April 26, 2014

Get ready, my father says. We will go fishing to Maeara.

Yes, Tay. I said.

Be sure to dig enough earthworms so that we will have enough baits for a day.

Yes, Tay.

When we reach Maeara I notice that there are two other fishermen in the area.

I ask one of them.

What kind of fish do you catch here?

Catfish and snakehead.

You mean you eat snakes?

No, no, no, my boy, he told me. Snakefish is a freshwater fish, not a snake.

Ah, ok, I said.

What will you do with your catch, I ask.

Sumsuman.