Sunday, March 18, 2018
Saturday, March 17, 2018
Maria Leonica N. Orbista: A Multi-Talented Young Lady
Maria Leonica N. Orbista: A Multi-Talented Young Lady
by Melchor F. Cichon
March 15, 2015
My usual duty at Aklan Catholic College in Kalibo, Aklan is Friday and Saturday. But because I had to attend an important meeting, I asked permission that I would report for work one day before my work schedule. And my decision to work earlier was a blessing in disguise. There was a Broadway Musical presentation at ACC.
There I learned that there are a lot of talented students at Aklan Catholic College, Kalibo, Aklan. I noticed this when I saw their Broadway Musical Presentation on March 5, 2015.
One of those talented students was Miss Maria Leonica N. Orbista. She turned 20 on March 8, 2015.
A native of Libacao, Aklan, Leonica is the only child of her parents, also natives of Libacao, Aklan.
She noticed her talent in music when, at about three or four years old, she could compose songs. Because she could not still write, she asked her friend to write the lyrics of her songs. Since then she has been composing songs and writing their lyrics. That was also the beginning of her love for poetry. Some of her poems can be read in her Facebook account.
When she was in the grade schools, she was asked to join in a contest on nature wherein the tune must have a lyric. She composed the song, and wrote its lyric herself. In her high school days, she joined in the pop song and dance competitions. Because of her singing talent she represented their town in regional athletic meets. She also joined in the regional oration contests.
I asked her if she has recorded her songs, and she said that she has posted her songs in her Facebook account. One time, she said she collaborated with her Scottish boyfriend in recording one of her songs, but the recording was not pushed through because they broke up.
She wanted to enroll at the College of Music, University of San Agustin, but her father did not like it. So she enrolled at Aklan Catholic College, Kalibo, Aklan. And it was a blessing in disguise.
This college, she said, has been giving her much opportunities to excel in her talents.
In her first year college at ACC, she joined the editorial staff of their school organ, The Aklan Collegian, as a lay-out artist. And two of her articles were published there. One of which is entitled: Aklan's Nito Industry: Paving its Way to the Top (Aklan Collegian, June-October 2013, p. 18). Also at ACC, she represented her school in the PRISAA oration contests.
When the ACC presented its successful broadway musical presentation on March 5, 2015, Leonica was its lead performer. She sung, she danced, and she delivered oratory pieces.
When I asked her what else she wants to accomplish, she said that she wants to teach. But she said that after she has taken her BSE degree, she wishes to take up some units in psychology and business management so that she will have better understanding of people's characteristics and she would have more knowledge on how to deal with them. And then she would go abroad, perhaps in Australia so she could extend more helps to her fellowmen. "What's the use of having so much talents or resources if you cannot share these with others? Just like our Lord, Jesus Christ, who shares his overflowing love and talents to everyone even to those who condemn him. It is my passion to help those people who have less in life and who have no opportunity and strength even just to take care of themselves."
She further said that she loves to sing because she feels that she is free when she is singing.
"Where did you get all these inspiring thoughts", I asked her.
"From my surroundings. I observe them closely. And I reflect on them when I am alone. And perhaps from my grandfather, Mamerto Orbista. He is an architect."
"Perhaps this is the result of your being away from your parents," I told her.
"Not at all,"she said. "I have these wisdom that have been developed in me through my constant evaluation of what's going on around me. But let it be known that I truly love my parents. And they do not forget me. My father has built me our house where I have lived with my grandmother. And he shoulders, along with my grandfather, my educational expenses. My father lives with his wife, not my mother, in our town, but in a different barrio."
Aside from singing and composing songs, Leonica loves photography, dancing, declamation, and playing guitar, and painting. She hopes to learn to play violin.
Perhaps because of her many extra curricular activities, she has not been an academic scholar in college. But she said, "I could be."
"Anyway", I told her, "one can be an outstanding person after college if one has the determination to accomplish his dream."
Before I ended my interview with her, she asked me for five points to remember. I told her:
1. Take care of your health. That's the greatest wealth anyone can have.
2. Learn more and more knowledge everyday. That's the greatest opportunity to do while we are still alive.
3. Share your knowledge to anyone who needs it. This will be your greatest contribution to mankind.
4. Be kind to everyone, even to your enemy. That's the best bridge you can get to attain happiness. And note that there is no happiness without wisdom.
5. Love your parents. Without them, you are not here.
by Melchor F. Cichon
March 15, 2015
My usual duty at Aklan Catholic College in Kalibo, Aklan is Friday and Saturday. But because I had to attend an important meeting, I asked permission that I would report for work one day before my work schedule. And my decision to work earlier was a blessing in disguise. There was a Broadway Musical presentation at ACC.
There I learned that there are a lot of talented students at Aklan Catholic College, Kalibo, Aklan. I noticed this when I saw their Broadway Musical Presentation on March 5, 2015.
One of those talented students was Miss Maria Leonica N. Orbista. She turned 20 on March 8, 2015.
A native of Libacao, Aklan, Leonica is the only child of her parents, also natives of Libacao, Aklan.
She noticed her talent in music when, at about three or four years old, she could compose songs. Because she could not still write, she asked her friend to write the lyrics of her songs. Since then she has been composing songs and writing their lyrics. That was also the beginning of her love for poetry. Some of her poems can be read in her Facebook account.
When she was in the grade schools, she was asked to join in a contest on nature wherein the tune must have a lyric. She composed the song, and wrote its lyric herself. In her high school days, she joined in the pop song and dance competitions. Because of her singing talent she represented their town in regional athletic meets. She also joined in the regional oration contests.
I asked her if she has recorded her songs, and she said that she has posted her songs in her Facebook account. One time, she said she collaborated with her Scottish boyfriend in recording one of her songs, but the recording was not pushed through because they broke up.
She wanted to enroll at the College of Music, University of San Agustin, but her father did not like it. So she enrolled at Aklan Catholic College, Kalibo, Aklan. And it was a blessing in disguise.
This college, she said, has been giving her much opportunities to excel in her talents.
In her first year college at ACC, she joined the editorial staff of their school organ, The Aklan Collegian, as a lay-out artist. And two of her articles were published there. One of which is entitled: Aklan's Nito Industry: Paving its Way to the Top (Aklan Collegian, June-October 2013, p. 18). Also at ACC, she represented her school in the PRISAA oration contests.
When the ACC presented its successful broadway musical presentation on March 5, 2015, Leonica was its lead performer. She sung, she danced, and she delivered oratory pieces.
When I asked her what else she wants to accomplish, she said that she wants to teach. But she said that after she has taken her BSE degree, she wishes to take up some units in psychology and business management so that she will have better understanding of people's characteristics and she would have more knowledge on how to deal with them. And then she would go abroad, perhaps in Australia so she could extend more helps to her fellowmen. "What's the use of having so much talents or resources if you cannot share these with others? Just like our Lord, Jesus Christ, who shares his overflowing love and talents to everyone even to those who condemn him. It is my passion to help those people who have less in life and who have no opportunity and strength even just to take care of themselves."
She further said that she loves to sing because she feels that she is free when she is singing.
"Where did you get all these inspiring thoughts", I asked her.
"From my surroundings. I observe them closely. And I reflect on them when I am alone. And perhaps from my grandfather, Mamerto Orbista. He is an architect."
"Perhaps this is the result of your being away from your parents," I told her.
"Not at all,"she said. "I have these wisdom that have been developed in me through my constant evaluation of what's going on around me. But let it be known that I truly love my parents. And they do not forget me. My father has built me our house where I have lived with my grandmother. And he shoulders, along with my grandfather, my educational expenses. My father lives with his wife, not my mother, in our town, but in a different barrio."
Aside from singing and composing songs, Leonica loves photography, dancing, declamation, and playing guitar, and painting. She hopes to learn to play violin.
Perhaps because of her many extra curricular activities, she has not been an academic scholar in college. But she said, "I could be."
"Anyway", I told her, "one can be an outstanding person after college if one has the determination to accomplish his dream."
Before I ended my interview with her, she asked me for five points to remember. I told her:
1. Take care of your health. That's the greatest wealth anyone can have.
2. Learn more and more knowledge everyday. That's the greatest opportunity to do while we are still alive.
3. Share your knowledge to anyone who needs it. This will be your greatest contribution to mankind.
4. Be kind to everyone, even to your enemy. That's the best bridge you can get to attain happiness. And note that there is no happiness without wisdom.
5. Love your parents. Without them, you are not here.
Bing
Bing
ni Melchor F. Cichon
March 11, 2015
"Cris, sueangon mo ako eagi riya sa Antique ay nadiskobre nanday Nanay ag Tatay ro aton nga relasyon. Sundon mo eang raya nga direksyon agod indi ka magtaeang. Pag-abot mo sa pyer it Iloilo City hay sumakay ka't jeep paagto sa Super. Maeapit karon ro paradahan it 76 Express nga naga-agto sa San Jose, Antique. Pag-abot mo sa San Jose hay magsakay ka't jeep paagto sa San Remigio, mga baynte kilometro ra kaeayuon. Maagyan mo ron ro banwa't Sibalom bag-o ka makaabot sa San Remigio. Pag-abot mo sa poblacion it San Remigio hay dumiritso ka sa baeay nanday Manding Luz Udani. Igkampod ron ni Nanay. Maeapit ra andang baeay sa public market it San Remigio. Green ro bubungan ku andang baeay. Owa eo't ibang baeay nga may makarayang pinta. Indi ka gid magtaeang. Ihatud ka sa baeay namon ni Manding Luz. See you soon, Love."
ni Melchor F. Cichon
March 11, 2015
"Cris, sueangon mo ako eagi riya sa Antique ay nadiskobre nanday Nanay ag Tatay ro aton nga relasyon. Sundon mo eang raya nga direksyon agod indi ka magtaeang. Pag-abot mo sa pyer it Iloilo City hay sumakay ka't jeep paagto sa Super. Maeapit karon ro paradahan it 76 Express nga naga-agto sa San Jose, Antique. Pag-abot mo sa San Jose hay magsakay ka't jeep paagto sa San Remigio, mga baynte kilometro ra kaeayuon. Maagyan mo ron ro banwa't Sibalom bag-o ka makaabot sa San Remigio. Pag-abot mo sa poblacion it San Remigio hay dumiritso ka sa baeay nanday Manding Luz Udani. Igkampod ron ni Nanay. Maeapit ra andang baeay sa public market it San Remigio. Green ro bubungan ku andang baeay. Owa eo't ibang baeay nga may makarayang pinta. Indi ka gid magtaeang. Ihatud ka sa baeay namon ni Manding Luz. See you soon, Love."
Si Bing ro nagpadaea kakon it sueat.
Si Bing hay dati ko nga klasmeyt sa Manuel L. Quezon University, Manila kon siin kaming daywa naggradwet.
Tradisyon sa MLQU nga kada umpisa it klase hay nagapakilaea ro mga estudyante sa kapwa estudyante nanda. Ginasugid nanda kon sin-o ro andang ngaean, kon ano ro andang ginabuoe nga kurso, ag kon taga-siin sanda.
Pagkasayod ko nga taga-Antique si Bing hay ginpaeapitan ko imaw pagkatapos it amon nga klase sa Philippine History. Dungan kami nga nagguwa sa amon nga kwarto.
"Taga-Antique ka gali?" hambae ko.
"Oo."
"Ikaw?"
"Akeanon ako."
"Ano ring gina-major?"
"Math. History rang minor."
"Ikaw?" hambae na kakon.
"Library Science. English o Biology rang minor."
"Ham-at gaaeang-aeang ka kon ano ring i-minor?"
"Gusto ko man abi tanan. Pero kon ano ro mauna ko nga matapos, hay imaw rang i-minor."
"Mayad ay night student ka man," hambae ko.
"Gakasyer ako abi sa kanten kon adlaw, imaw ron nga gabii rang klase."
"Ikaw?"
"Library Assistant ako sa U.P. Library sa Diliman, Quezon City. Kon indi ako magtuon hay base kon maeansang ako sa pagka-Library Assistant. Pero kon may matapos ako nga kurso sa Library Science basi kon mapromote man ako. Fisheries abi rang natapusan. Bangod sa kaimueon hay nakasueod ako sa library bag-o ako makatapos kang nauna nga kurso. Pero owa man ako magnuoe."
"Kon sa bagay."
Naghipos kami. Mangan-angan hay nagpangutana imaw kakon.
"Ikaw baea si Cris Sta. Cruz nga pirme ko nababasa sa aton nga school organ, The Quezonian? Gusto ko ro mga binaeaybay nga ginpablis mo eabi na gid ratong Pushing the Night. Malalim ang kahulugan. Hanga ako sa kaisog it buot ku magueang nga gatueod it gabii. Kabay pa nga ro mga Filipino hay may kaisog paris kana nga awayon ro kaimueon agod mag-uswag ro atong banwa. Ro masubo hay baton eon lang nga baton ku anda nga sitwasyon. Ingko owa gid sanda't mahimo, samtang ro asenso nga ginatawag hay sa punta eon gid lang ku andang tudlo. Kon sa panan-aw nanda nga kasing eayo it bituon ro pag-ugwad hay imaw gid ron kaeayo. Pero kon tan-awon nanda nga kasing-eapit eang man ku andang tudlo ro kauswagan hay masarangan gid nanda nga maabot."
"Imaw gid," sabat ko.
Naghipos imaw. Matsa nagapanumdom ku sabat ko.
"O," hambae ko, "mamahaw anay kita sa kanten. May bag-o kuno sanda rito nga pamahaw ag gusto ko nga dungan kita makasamit kato. Mayad ron agod magkakilaea pa gid kita. Total owa eon man kita't klase."
"Busog pa ako. Sa masunod eon lang galing. May ueobrahon pa abi ako nga assignment sa solid geometry. Igto ko obrahon sa Library. Basi gusto mo nga buligan ako?"
"Oops... Waterloo ko ron. Kon poetry gid man, basi pwede pa. Maski ako pa ro mag-obra tanan. Pero kon numbers ngani, sorry na lang."
Pero kon Number Two siguro, owa't problema ano?"
"Nagpapatawa, hindi naman si Dolphy."
"No problem. Thank you na lang."
Ako eon lang nga isaea ro nagpanaw sa kanten. Samtang gakaon ako hay umuean. Pagkatapos ko't pamahaw hay nag-agi ako sa Library. Igto pa imaw gasueat.
Owa ako't daeang payong. Ginhueat ko si Bing sa pwertahan it Library.
Owa magbuhay hay nagguwa imaw.
"Pag-aeom ko hay nag-uli ka eon," hambae na.
"Ginhueat kita."
"Talaga? Kaina ka pa ay?" hambae nana kakon.
"Bag-o eang man ako." Pero sa matuod hay mga sangka oras eon rang hinueat kana.
"Gauean," hambae ko.
"No problem. May payong ako nga daea," hambae na, dungan bukas ka anang bag. Ginbuoe ko kana ro payong ag ginbuksan.
Pagguwa namon sa bilding hay sige pa gihapon ro inuean. Nagdungan kami sa pagpanaw. Sa waea imaw kakon. Rang tuo nga alima hay nagabuyot it payong. Rang waea nga alima hay libre. Gin-agbayan ko imaw kang waea nga alima agod mag-eapit imaw kakon para indi imaw mabasa. Pag-agbay ko kana hay ginwahig nana it mahinay rang alima. Pero ginbuytan ko ra alima ag ginpislit it mahinay.
"Basi kon may makakita katon," hambae na.
"Owa't kaso. Total gauean man. Ag ano gid kon hikita kita nanda? Inggit lang sila sa atin!"
"Ang yabang mo naman! Owa ka pa ngani kadiga kakon...."
"Uso pa ba yon, ay?"
"Aba, bakit?"
Naghipos eang ako.
Ginbuhian ko ra alima. Owa man imaw magpaeayo kakon. Nagdukot pa gid ngani --ay nagbaskog ro uean.
Plano ko nga ihatod ko imaw sa baeay nga ginaestaran nana sa Baclaran. Ro baeay ngaron hay sa anang tiyo, si Tay Pedro. Nagtabok kami sa pihak nga karsada it Quezon Blvd., sa atubang it Quiapo Church. Nag-agi kami sa Quiapo Underpass. Raya ro pinakamaeapit nga aeagyan patabok. Abo ro mga estudyante nga nagahueat it saeakyan sa atubang it simbahan. Tag-igto eon kami sa atubang it simbahan hay may umagi nga jeep paagto sa Baclaran. Pinarahan ko. Nagpundo ro jeep. Nagdinaeagan ro mga pasahero agod makasae-ot. Binuytan ko ra alima ni Bing agod dungan kami makasakay. Mayad ay nakauna kami't sakay.
Tag nakaplastar eon kami sa jeep hay ako ro una nga naghambae.
"Kalisod gid ro saeakyan riya, 'no? Kon owa eang ako kabalikid kang hin-aga, indi gid ako magtuon riya. Ugaling kon owa ka't tinapusan nga kurso sa ginaobrahan mo hay hasta ka eang nga sugu-sugoon it kaibahan mo. Isaea pa indi ko gusto nga rang mga unga sa ulihi hay maagyan man nanda ro kalisod nga naagyan ko."
"Ham-an ano gid ring inagyan?"
"May tiempo kato nga rang pamahaw hay sangka pandesal eang ag sangka baso nga kape. Pag-abot it ilabas hay hopia rang suea. Kon gabii, kon amat, hay ginatueogan ko eang rang kagutom."
"Ham-an, siin ring Tatay? Owa imaw gapadaea kimo it allowance ay?"
"Gapadaea man ron, ugaling kueang. Indi ko masayran kon alinon ko untayon ro P60.00 nga ginapadaea kakon kada buean. Kinse pesos eagi ro bayad sa boarding house. Pila eon lang ro habilin? Paano ro suea nga baeakeon ag ro bugas nga inugtug-on ko? Ag kon may kinahangean pa ako sa iskuylahan, siin ako mabuoe? Mayad ngani ay nakaobra ako sa kanten, nalibre rang pagkaon ag merienda. Kon owa siguro, tao kon mapadayon ko rang pagtuon."
"Mayad ngani ron ay nakasueod ka sa library. Ag sa U.P. pa."
"Swerti eang rato. Pag-agto ko sa Vinzons Hall hay nakita ko ro pasayod nga may opening kuno sa U.P. Library. Gin-aplayan ko. Ginbaton man ako. Pero sang buean rang training nga owa't sweldo. Mawron nga owa eagi ako magresign sa kanten hasta nabaton ko rang primero nga sweldo. Sangkire man lang, pero sapat eon sa mga kinahangeanon ko para makatuon ag makakaon it tatlong beses sa sang adlaw."
Naghipos kaming daywa. Mangan-angn hay nakaabot gid man kami sa Baclaran. Kato bukon pa't matrapic ro mga karsada. Mga 1970 rato. Ag ro bayad kato sa jeep hay P0.10 pa eang. Imaw man haeos ro presyo it Coke ag Pepsi. Pag-abot namon sa Baclaran hay nanaog kami.
"Indi mo eon ako ihatod sa baeay, ha. Sunlugon pa ako karon nanda pag-abot ko nga may kaibahan ako nga eaki. Isaea pa basi isugid nanda ako kay Nanay nga may nagasunod-sunod eon kakon riya."
"Indi ka gid?"
"Saka na lang!"
April 7 rang birthday.
Bag-o mag-abot rang birthday hay ginsinghanan ko si Bing nga ginakumbida ko imaw nga mamahaw kami sa birthday ko. Nagsugot man imaw. Ginsinghanan ko imaw nga igto kami makaon sa Max restaurant sa Cubao. Hapiton ko imaw sa MLQU, mga ala siete it gabii, sa library. Imaw ron ro buhi ku ulihi nana nga klase.
Nag-under time ako. Hambae ko nga may importante ako nga agtunan. Pagkatapos ko't trabaho hay dumiretso ako sa MLQU agod sueangon si Bing. Owa man ako't plano nga magsueod sa klase. Total bag-o eang man natapos ro amon nga long exam.
Igto gid man si Bing sa Library gabasa it Manila Times. Ginpaeapitan ko imaw ag ginsinghanan nga mapanaw eon kami. Nagtindog imaw ag nag-eaong sa ana nga mga klasmeyt.
"Enjoy," kuros ka mga klasmeyt.
"Thank you," sabat ni Bing.
Pumanaw kami.
Tag maeapit eon lang kami makatapos it kaon hay ginhambaean ko si Bing nga naila ako kana.
Pagkabati na hay naghiyum-hiyum eang imaw.
"Ano ro buot hambaeon king paghiyum-hiyum?", hambae ko.
"Wala."
"Wala?!"
Owa imaw magsabat. Ginbuytan ko ra alima ag ginpisil.
"May mga tawo," hambae na.
"Sorry, halipat ako."
"Anay ka," hambae na. "Sin-o gali si Elvie?"
"Sin-ong Elvie?"
"Basta. May nagsugid abi kakon nga may ginahatud-hatud ka kuno nga Elvie sa Diliman."
"Sin-o ro nagsugid king karon?"
"Indi importante kon sin-o ro nagsugid. Ro importante hay kon matuod o kon indi rang habatian nga tsismis."
"Matuod ron, pero nagbreak eon kami. Owa gid man ako naila kana. Imaw man lang ro may gusto kakon. Pagpanaw ko ngani sa Aklan hay nalipong kuno imaw. Ag ginpangabay nana ra manghod nga usuyon ako. Nakabati abi kuno imaw nga nag-asawa eon ako."
"Gali, ha. Kawawa naman siya,"
"I don' t want to spoil this evening, Bing. Total sirado eon ron. Ro dapat naton istoryahan hay kita nga daywa."
"OK. Pero kon may balita ka kay Elvie hay sugiri man ako, ha. Curious eang ako kana."
"Anong OK? Anong curious? Siguro ro dapat pangutan-on hay kon may pag-asa ako kimo?"
"Ano sa palagay mo?"
Alas dyes eon it gabii kami makatapos it kaon. Pagkatapos ko't bayad sa bill namon hay nagtindog kami ag nagguwa.
Pagguwa namon sa restauran hay ginpasaeamatan ko imaw sa anang pagmunot kakon.
"O, ihatod eon kita sa Baclaran?" hambae ko.
"Pwede man, ugaling eampas eon ako sa curfew time. Alas noybe pa abi hay ginasarhan eon ro gate sa ginaestaran ko."
"Ang aga naman," hambae ko.
"Ngani. Pero owa ako't mahimo kundi magsunod sa sueondan."
"Di, sunod ka eon lang sa boarding house ko. May vacant bedspace pa man igto ay nag-uli sa Batangas si Bert nga roommate ko."
"Nahuya ako."
"Sige na! Indi ka magkahadlok kakon. Bukon man ako't aswang," sabay buyot ku anang butkon.
"Anong malay ko! Basi pagbugtaw ko hay upas eon ako. Pero, sige na nga! Upas kon upas!"
Nagsakay kami't taksi halin sa Cubao hasta sa UP Diliman. Dumiretso kami sa White House. Imaw ro tawag sa staff house sa UP Diliman kon siin rang boarding house. Igto ako kato gaboard ay maeapit sa ginobrahan ko.
Bukas pa ro pwertahan ku boarding ko pagsampot namon. Si Tiya Meling nga landlady ko hay nagapamantaw it TV sa sala.
"Mayad nga gabii, Tiyay." hambae ko.
"Mayad man nga gabii, Cris."
"Si Bing gali, Tiyay. Girlfriend ko. Nagab-ihan abi kami sa Cubao. Nawili abi kami sa pag-inistorya. Halipatan namon nga lampas eon gali sa anang curfew time. Busa iya eon lang anay imaw matueog. Owa man riya si Bert, indi baea?"
"Huo."
"Excuse us, Tiyay. Masueod eon lang anay kami sa kwarto," hambae ko.
"Ayos lang."
Ginsampit ko si Bing sa kwarto ko. Ginbilin ko nga bukas ro pwertahan pagkasueod namon.
"Paki sara ro pwertahan," hambae ni Bing.
Ginsara ko. Ginlak na ro door knob.
Pagkalak na hay gin-eapitan nana ako ag ginhakos.
"Happy birthday, Cris!" hambae na.
Hakibot ako.
"Saeamat man!"
Nagkipot ro among mga bibig. Matam-is. Haeos indi ko pagbuhian si Bing. Mabuhay ko eon abi nga ginhandum nga makupkupan ko imaw.
Rato ro una ko nga haru kay Bing. Ag primero ko rato nga haru sa sangka daeaga.
"Saeamat, ha!", hambae ko. Ginharuan ko imaw it oman.
"Promise indi mo pagsupsupon rang dugo ha!"
"Promise. Mamatay man si Rizal ag si Aguinaldo!"
"Luko mo. Isusumbong kita sa Tatay ko!"
Magkahulid kaming daywa pagtueog namon.
Alas kwatro it agahon pa imaw nagbugtaw.
"Cris," hambae na, "mapanaw eon ako. May duty pa abi ako sa kanten."
"Madueom pa ngani. Mamahaw eon lang anay kita sa kapiterya ni Tiyay Lusita. Igto ako gakaon adlaw -adlaw."
"Ihatod ta galing sa saeakyan."
Pagkalipas it daywang buean hay nakabaton si Bing it sueat halin sa anang Nanay. "Total gradwet ka eon man", hambae sa sueat, "magbakasyon ka eang anay."
Ginsugiran ako ni Bing sa sueat ni Nanay na. Hambae ko hay bag-o imaw mag-uli hay magpakasae kami maski sa huwes eang anay. Nagsugot si Bing.
Ginsugiran namon ro amon nga barkada, pero naghambae si Joe nga pagkatapos eang it petsa kinse or katapusan it buean agod may ibakae sanda it regalo. Si Bobby ag si Fe ro amon nga witnesses sa kasae.
"Ayos!" sabat ko.
Mayo 17 kami nagpakasae ni Bing sa Quezon City Hall. Pagkatapos it sang dominggo hay nag-uli imaw sa Antique.
Pero matsa owa man kami nagkaeayo ay haeos dominggo-dominggo hay nagasueueatan kami ni Bing. Sa ulihi hay nangawa ra Nanay ay permi eon lang imaw nagabaton it sueat halin kakon. Pero owa nana rato ginsugid kay Bing. Sangka dominggo hay ginsugo ka Tatay si Bing nga magbakae it karne ag iba pa nga pagkaon sa San Jose. Owa kasayod si Bing nga plano gali rato ka Tatay nga usisaon ro mga gamit ni Bing. Ag samtang igto pa si Bing sa San Jose hay binuksan nanda ro ay Bing nga maleta, ag igto nanda nakita rang mga sueat ag ro amon nga marriage contract.
Pag-abot ni Bing halin sa San Jose hay ginsukmaan imaw ka anang Nanay hanungod sa marriage contract namon. Nagdungok si Bing ag gulping ginhakos na si Nanay na.
"It's Ok, Ambong. It's OK. Total tapos ka eon man sa pagtuon mo. Owa kami naakig kimo ah. Gusto eang namon masayran kon matuod gid man nga may asawa ka eon."
Ambong ro hayo ni Bing sa andang lugar.
Bangod kara hay ginpadaehan ako ni Bing it sueat nga sueangon ko imaw sa Antique, ag agod makita man ako ka anang mga magueang.
Nagpanaw ako rito sa andang baeay. Tatlong adlaw ako rito. Dungan kami ni Bing nagbalik sa Diliman.
Bag-o kami naghalin sa andang baeay hay nagbisa anay ako kay Nanay ag kay Tatay.
"Take good care of Ambong. We love her so much, " hambae ni Nanay.
"I will. Promise," hambae ko.
Makaron, an-om eon ro among apo.
Si Bing hay dati ko nga klasmeyt sa Manuel L. Quezon University, Manila kon siin kaming daywa naggradwet.
Tradisyon sa MLQU nga kada umpisa it klase hay nagapakilaea ro mga estudyante sa kapwa estudyante nanda. Ginasugid nanda kon sin-o ro andang ngaean, kon ano ro andang ginabuoe nga kurso, ag kon taga-siin sanda.
Pagkasayod ko nga taga-Antique si Bing hay ginpaeapitan ko imaw pagkatapos it amon nga klase sa Philippine History. Dungan kami nga nagguwa sa amon nga kwarto.
"Taga-Antique ka gali?" hambae ko.
"Oo."
"Ikaw?"
"Akeanon ako."
"Ano ring gina-major?"
"Math. History rang minor."
"Ikaw?" hambae na kakon.
"Library Science. English o Biology rang minor."
"Ham-at gaaeang-aeang ka kon ano ring i-minor?"
"Gusto ko man abi tanan. Pero kon ano ro mauna ko nga matapos, hay imaw rang i-minor."
"Mayad ay night student ka man," hambae ko.
"Gakasyer ako abi sa kanten kon adlaw, imaw ron nga gabii rang klase."
"Ikaw?"
"Library Assistant ako sa U.P. Library sa Diliman, Quezon City. Kon indi ako magtuon hay base kon maeansang ako sa pagka-Library Assistant. Pero kon may matapos ako nga kurso sa Library Science basi kon mapromote man ako. Fisheries abi rang natapusan. Bangod sa kaimueon hay nakasueod ako sa library bag-o ako makatapos kang nauna nga kurso. Pero owa man ako magnuoe."
"Kon sa bagay."
Naghipos kami. Mangan-angan hay nagpangutana imaw kakon.
"Ikaw baea si Cris Sta. Cruz nga pirme ko nababasa sa aton nga school organ, The Quezonian? Gusto ko ro mga binaeaybay nga ginpablis mo eabi na gid ratong Pushing the Night. Malalim ang kahulugan. Hanga ako sa kaisog it buot ku magueang nga gatueod it gabii. Kabay pa nga ro mga Filipino hay may kaisog paris kana nga awayon ro kaimueon agod mag-uswag ro atong banwa. Ro masubo hay baton eon lang nga baton ku anda nga sitwasyon. Ingko owa gid sanda't mahimo, samtang ro asenso nga ginatawag hay sa punta eon gid lang ku andang tudlo. Kon sa panan-aw nanda nga kasing eayo it bituon ro pag-ugwad hay imaw gid ron kaeayo. Pero kon tan-awon nanda nga kasing-eapit eang man ku andang tudlo ro kauswagan hay masarangan gid nanda nga maabot."
"Imaw gid," sabat ko.
Naghipos imaw. Matsa nagapanumdom ku sabat ko.
"O," hambae ko, "mamahaw anay kita sa kanten. May bag-o kuno sanda rito nga pamahaw ag gusto ko nga dungan kita makasamit kato. Mayad ron agod magkakilaea pa gid kita. Total owa eon man kita't klase."
"Busog pa ako. Sa masunod eon lang galing. May ueobrahon pa abi ako nga assignment sa solid geometry. Igto ko obrahon sa Library. Basi gusto mo nga buligan ako?"
"Oops... Waterloo ko ron. Kon poetry gid man, basi pwede pa. Maski ako pa ro mag-obra tanan. Pero kon numbers ngani, sorry na lang."
Pero kon Number Two siguro, owa't problema ano?"
"Nagpapatawa, hindi naman si Dolphy."
"No problem. Thank you na lang."
Ako eon lang nga isaea ro nagpanaw sa kanten. Samtang gakaon ako hay umuean. Pagkatapos ko't pamahaw hay nag-agi ako sa Library. Igto pa imaw gasueat.
Owa ako't daeang payong. Ginhueat ko si Bing sa pwertahan it Library.
Owa magbuhay hay nagguwa imaw.
"Pag-aeom ko hay nag-uli ka eon," hambae na.
"Ginhueat kita."
"Talaga? Kaina ka pa ay?" hambae nana kakon.
"Bag-o eang man ako." Pero sa matuod hay mga sangka oras eon rang hinueat kana.
"Gauean," hambae ko.
"No problem. May payong ako nga daea," hambae na, dungan bukas ka anang bag. Ginbuoe ko kana ro payong ag ginbuksan.
Pagguwa namon sa bilding hay sige pa gihapon ro inuean. Nagdungan kami sa pagpanaw. Sa waea imaw kakon. Rang tuo nga alima hay nagabuyot it payong. Rang waea nga alima hay libre. Gin-agbayan ko imaw kang waea nga alima agod mag-eapit imaw kakon para indi imaw mabasa. Pag-agbay ko kana hay ginwahig nana it mahinay rang alima. Pero ginbuytan ko ra alima ag ginpislit it mahinay.
"Basi kon may makakita katon," hambae na.
"Owa't kaso. Total gauean man. Ag ano gid kon hikita kita nanda? Inggit lang sila sa atin!"
"Ang yabang mo naman! Owa ka pa ngani kadiga kakon...."
"Uso pa ba yon, ay?"
"Aba, bakit?"
Naghipos eang ako.
Ginbuhian ko ra alima. Owa man imaw magpaeayo kakon. Nagdukot pa gid ngani --ay nagbaskog ro uean.
Plano ko nga ihatod ko imaw sa baeay nga ginaestaran nana sa Baclaran. Ro baeay ngaron hay sa anang tiyo, si Tay Pedro. Nagtabok kami sa pihak nga karsada it Quezon Blvd., sa atubang it Quiapo Church. Nag-agi kami sa Quiapo Underpass. Raya ro pinakamaeapit nga aeagyan patabok. Abo ro mga estudyante nga nagahueat it saeakyan sa atubang it simbahan. Tag-igto eon kami sa atubang it simbahan hay may umagi nga jeep paagto sa Baclaran. Pinarahan ko. Nagpundo ro jeep. Nagdinaeagan ro mga pasahero agod makasae-ot. Binuytan ko ra alima ni Bing agod dungan kami makasakay. Mayad ay nakauna kami't sakay.
Tag nakaplastar eon kami sa jeep hay ako ro una nga naghambae.
"Kalisod gid ro saeakyan riya, 'no? Kon owa eang ako kabalikid kang hin-aga, indi gid ako magtuon riya. Ugaling kon owa ka't tinapusan nga kurso sa ginaobrahan mo hay hasta ka eang nga sugu-sugoon it kaibahan mo. Isaea pa indi ko gusto nga rang mga unga sa ulihi hay maagyan man nanda ro kalisod nga naagyan ko."
"Ham-an ano gid ring inagyan?"
"May tiempo kato nga rang pamahaw hay sangka pandesal eang ag sangka baso nga kape. Pag-abot it ilabas hay hopia rang suea. Kon gabii, kon amat, hay ginatueogan ko eang rang kagutom."
"Ham-an, siin ring Tatay? Owa imaw gapadaea kimo it allowance ay?"
"Gapadaea man ron, ugaling kueang. Indi ko masayran kon alinon ko untayon ro P60.00 nga ginapadaea kakon kada buean. Kinse pesos eagi ro bayad sa boarding house. Pila eon lang ro habilin? Paano ro suea nga baeakeon ag ro bugas nga inugtug-on ko? Ag kon may kinahangean pa ako sa iskuylahan, siin ako mabuoe? Mayad ngani ay nakaobra ako sa kanten, nalibre rang pagkaon ag merienda. Kon owa siguro, tao kon mapadayon ko rang pagtuon."
"Mayad ngani ron ay nakasueod ka sa library. Ag sa U.P. pa."
"Swerti eang rato. Pag-agto ko sa Vinzons Hall hay nakita ko ro pasayod nga may opening kuno sa U.P. Library. Gin-aplayan ko. Ginbaton man ako. Pero sang buean rang training nga owa't sweldo. Mawron nga owa eagi ako magresign sa kanten hasta nabaton ko rang primero nga sweldo. Sangkire man lang, pero sapat eon sa mga kinahangeanon ko para makatuon ag makakaon it tatlong beses sa sang adlaw."
Naghipos kaming daywa. Mangan-angn hay nakaabot gid man kami sa Baclaran. Kato bukon pa't matrapic ro mga karsada. Mga 1970 rato. Ag ro bayad kato sa jeep hay P0.10 pa eang. Imaw man haeos ro presyo it Coke ag Pepsi. Pag-abot namon sa Baclaran hay nanaog kami.
"Indi mo eon ako ihatod sa baeay, ha. Sunlugon pa ako karon nanda pag-abot ko nga may kaibahan ako nga eaki. Isaea pa basi isugid nanda ako kay Nanay nga may nagasunod-sunod eon kakon riya."
"Indi ka gid?"
"Saka na lang!"
April 7 rang birthday.
Bag-o mag-abot rang birthday hay ginsinghanan ko si Bing nga ginakumbida ko imaw nga mamahaw kami sa birthday ko. Nagsugot man imaw. Ginsinghanan ko imaw nga igto kami makaon sa Max restaurant sa Cubao. Hapiton ko imaw sa MLQU, mga ala siete it gabii, sa library. Imaw ron ro buhi ku ulihi nana nga klase.
Nag-under time ako. Hambae ko nga may importante ako nga agtunan. Pagkatapos ko't trabaho hay dumiretso ako sa MLQU agod sueangon si Bing. Owa man ako't plano nga magsueod sa klase. Total bag-o eang man natapos ro amon nga long exam.
Igto gid man si Bing sa Library gabasa it Manila Times. Ginpaeapitan ko imaw ag ginsinghanan nga mapanaw eon kami. Nagtindog imaw ag nag-eaong sa ana nga mga klasmeyt.
"Enjoy," kuros ka mga klasmeyt.
"Thank you," sabat ni Bing.
Pumanaw kami.
Tag maeapit eon lang kami makatapos it kaon hay ginhambaean ko si Bing nga naila ako kana.
Pagkabati na hay naghiyum-hiyum eang imaw.
"Ano ro buot hambaeon king paghiyum-hiyum?", hambae ko.
"Wala."
"Wala?!"
Owa imaw magsabat. Ginbuytan ko ra alima ag ginpisil.
"May mga tawo," hambae na.
"Sorry, halipat ako."
"Anay ka," hambae na. "Sin-o gali si Elvie?"
"Sin-ong Elvie?"
"Basta. May nagsugid abi kakon nga may ginahatud-hatud ka kuno nga Elvie sa Diliman."
"Sin-o ro nagsugid king karon?"
"Indi importante kon sin-o ro nagsugid. Ro importante hay kon matuod o kon indi rang habatian nga tsismis."
"Matuod ron, pero nagbreak eon kami. Owa gid man ako naila kana. Imaw man lang ro may gusto kakon. Pagpanaw ko ngani sa Aklan hay nalipong kuno imaw. Ag ginpangabay nana ra manghod nga usuyon ako. Nakabati abi kuno imaw nga nag-asawa eon ako."
"Gali, ha. Kawawa naman siya,"
"I don' t want to spoil this evening, Bing. Total sirado eon ron. Ro dapat naton istoryahan hay kita nga daywa."
"OK. Pero kon may balita ka kay Elvie hay sugiri man ako, ha. Curious eang ako kana."
"Anong OK? Anong curious? Siguro ro dapat pangutan-on hay kon may pag-asa ako kimo?"
"Ano sa palagay mo?"
Alas dyes eon it gabii kami makatapos it kaon. Pagkatapos ko't bayad sa bill namon hay nagtindog kami ag nagguwa.
Pagguwa namon sa restauran hay ginpasaeamatan ko imaw sa anang pagmunot kakon.
"O, ihatod eon kita sa Baclaran?" hambae ko.
"Pwede man, ugaling eampas eon ako sa curfew time. Alas noybe pa abi hay ginasarhan eon ro gate sa ginaestaran ko."
"Ang aga naman," hambae ko.
"Ngani. Pero owa ako't mahimo kundi magsunod sa sueondan."
"Di, sunod ka eon lang sa boarding house ko. May vacant bedspace pa man igto ay nag-uli sa Batangas si Bert nga roommate ko."
"Nahuya ako."
"Sige na! Indi ka magkahadlok kakon. Bukon man ako't aswang," sabay buyot ku anang butkon.
"Anong malay ko! Basi pagbugtaw ko hay upas eon ako. Pero, sige na nga! Upas kon upas!"
Nagsakay kami't taksi halin sa Cubao hasta sa UP Diliman. Dumiretso kami sa White House. Imaw ro tawag sa staff house sa UP Diliman kon siin rang boarding house. Igto ako kato gaboard ay maeapit sa ginobrahan ko.
Bukas pa ro pwertahan ku boarding ko pagsampot namon. Si Tiya Meling nga landlady ko hay nagapamantaw it TV sa sala.
"Mayad nga gabii, Tiyay." hambae ko.
"Mayad man nga gabii, Cris."
"Si Bing gali, Tiyay. Girlfriend ko. Nagab-ihan abi kami sa Cubao. Nawili abi kami sa pag-inistorya. Halipatan namon nga lampas eon gali sa anang curfew time. Busa iya eon lang anay imaw matueog. Owa man riya si Bert, indi baea?"
"Huo."
"Excuse us, Tiyay. Masueod eon lang anay kami sa kwarto," hambae ko.
"Ayos lang."
Ginsampit ko si Bing sa kwarto ko. Ginbilin ko nga bukas ro pwertahan pagkasueod namon.
"Paki sara ro pwertahan," hambae ni Bing.
Ginsara ko. Ginlak na ro door knob.
Pagkalak na hay gin-eapitan nana ako ag ginhakos.
"Happy birthday, Cris!" hambae na.
Hakibot ako.
"Saeamat man!"
Nagkipot ro among mga bibig. Matam-is. Haeos indi ko pagbuhian si Bing. Mabuhay ko eon abi nga ginhandum nga makupkupan ko imaw.
Rato ro una ko nga haru kay Bing. Ag primero ko rato nga haru sa sangka daeaga.
"Saeamat, ha!", hambae ko. Ginharuan ko imaw it oman.
"Promise indi mo pagsupsupon rang dugo ha!"
"Promise. Mamatay man si Rizal ag si Aguinaldo!"
"Luko mo. Isusumbong kita sa Tatay ko!"
Magkahulid kaming daywa pagtueog namon.
Alas kwatro it agahon pa imaw nagbugtaw.
"Cris," hambae na, "mapanaw eon ako. May duty pa abi ako sa kanten."
"Madueom pa ngani. Mamahaw eon lang anay kita sa kapiterya ni Tiyay Lusita. Igto ako gakaon adlaw -adlaw."
"Ihatod ta galing sa saeakyan."
Pagkalipas it daywang buean hay nakabaton si Bing it sueat halin sa anang Nanay. "Total gradwet ka eon man", hambae sa sueat, "magbakasyon ka eang anay."
Ginsugiran ako ni Bing sa sueat ni Nanay na. Hambae ko hay bag-o imaw mag-uli hay magpakasae kami maski sa huwes eang anay. Nagsugot si Bing.
Ginsugiran namon ro amon nga barkada, pero naghambae si Joe nga pagkatapos eang it petsa kinse or katapusan it buean agod may ibakae sanda it regalo. Si Bobby ag si Fe ro amon nga witnesses sa kasae.
"Ayos!" sabat ko.
Mayo 17 kami nagpakasae ni Bing sa Quezon City Hall. Pagkatapos it sang dominggo hay nag-uli imaw sa Antique.
Pero matsa owa man kami nagkaeayo ay haeos dominggo-dominggo hay nagasueueatan kami ni Bing. Sa ulihi hay nangawa ra Nanay ay permi eon lang imaw nagabaton it sueat halin kakon. Pero owa nana rato ginsugid kay Bing. Sangka dominggo hay ginsugo ka Tatay si Bing nga magbakae it karne ag iba pa nga pagkaon sa San Jose. Owa kasayod si Bing nga plano gali rato ka Tatay nga usisaon ro mga gamit ni Bing. Ag samtang igto pa si Bing sa San Jose hay binuksan nanda ro ay Bing nga maleta, ag igto nanda nakita rang mga sueat ag ro amon nga marriage contract.
Pag-abot ni Bing halin sa San Jose hay ginsukmaan imaw ka anang Nanay hanungod sa marriage contract namon. Nagdungok si Bing ag gulping ginhakos na si Nanay na.
"It's Ok, Ambong. It's OK. Total tapos ka eon man sa pagtuon mo. Owa kami naakig kimo ah. Gusto eang namon masayran kon matuod gid man nga may asawa ka eon."
Ambong ro hayo ni Bing sa andang lugar.
Bangod kara hay ginpadaehan ako ni Bing it sueat nga sueangon ko imaw sa Antique, ag agod makita man ako ka anang mga magueang.
Nagpanaw ako rito sa andang baeay. Tatlong adlaw ako rito. Dungan kami ni Bing nagbalik sa Diliman.
Bag-o kami naghalin sa andang baeay hay nagbisa anay ako kay Nanay ag kay Tatay.
"Take good care of Ambong. We love her so much, " hambae ni Nanay.
"I will. Promise," hambae ko.
Makaron, an-om eon ro among apo.
Friday, March 02, 2018
Pangabay
Pangabay
Ni Melchor F. Cichon.
March 2, 2017
Bisitahan mo ako pagkatapos it sikaeum,
Apang indi mo ako pagdaehan it rosas agod himuon nga korona;
O kantahan mo ako agod mapukaw rang ispirito,
O tueoan mo ako’t euha, o tabingon rang kabaong.
Ro atong kalibutan hay ginhimo nga paraiso
Agod kita hay magkalipay hasta sa katubtuban;
Apang pesimismo ka, owa ka’t paghakat.
Owa kita’t ginparte kunde kasakitan.
Ginhimo ko tanan
Agod permi nga gadabdab ro atong paghigugma.
Apang ginkaingtan mo gid tanan
Bangod magkaiba ro atong kalibutan.
Ni Melchor F. Cichon.
March 2, 2017
Bisitahan mo ako pagkatapos it sikaeum,
Apang indi mo ako pagdaehan it rosas agod himuon nga korona;
O kantahan mo ako agod mapukaw rang ispirito,
O tueoan mo ako’t euha, o tabingon rang kabaong.
Ro atong kalibutan hay ginhimo nga paraiso
Agod kita hay magkalipay hasta sa katubtuban;
Apang pesimismo ka, owa ka’t paghakat.
Owa kita’t ginparte kunde kasakitan.
Ginhimo ko tanan
Agod permi nga gadabdab ro atong paghigugma.
Apang ginkaingtan mo gid tanan
Bangod magkaiba ro atong kalibutan.
Gangutngot rang dughan nga kalipatan ko ikaw
Bangud parte ka eon kang kabuhi.
Apang ano rang mahimo,
Kon gusto mo gid kakon magpaeayo?
Ku ulihi, habatian ko nga gusto mo nga makipagkita kakon
Agod kaadyon ro eatayan nga ginwasak mo.
Agtunan mo ako pagkatunod ku adlaw,
Apang indi mo gid ako pagdaehan it rosas para himuon nga korona.
Bangud parte ka eon kang kabuhi.
Apang ano rang mahimo,
Kon gusto mo gid kakon magpaeayo?
Ku ulihi, habatian ko nga gusto mo nga makipagkita kakon
Agod kaadyon ro eatayan nga ginwasak mo.
Agtunan mo ako pagkatunod ku adlaw,
Apang indi mo gid ako pagdaehan it rosas para himuon nga korona.
Kailan Mo Ako Mamahalin?
Kailan Mo Ako Mamahalin?
ni Melchor F. Cichon
February 28, 2018
Ang mga kuliglig
Ay nagsisiawitan na
Sa mga sanga ng santol
ni Melchor F. Cichon
February 28, 2018
Ang mga kuliglig
Ay nagsisiawitan na
Sa mga sanga ng santol
Ang lemonadang araw
Ay lumulubog na sa pulang rosas na abot-tanaw;
Ang bilog na buwang ilang gabi ng namamanglaw
Ay supermoon na may total lunal eclipse sa madaling araw.
Hihintanyin mo pa kayang
Matakpan muli ng maiitim na ulap
Ang kalangitang para lang sa ating hinaharap
Kung saan natin bubuuin ang ating mga pangarap?
Subalit kahit ano pang bagyo o unos ang dumating sa ating buhay, Parayaw,
Ikaw pa rin ang aking mimithiin,
Itatangi gahit lumuho't lumubog
Ang buong Boracay ng buhay ko.
Ay lumulubog na sa pulang rosas na abot-tanaw;
Ang bilog na buwang ilang gabi ng namamanglaw
Ay supermoon na may total lunal eclipse sa madaling araw.
Hihintanyin mo pa kayang
Matakpan muli ng maiitim na ulap
Ang kalangitang para lang sa ating hinaharap
Kung saan natin bubuuin ang ating mga pangarap?
Subalit kahit ano pang bagyo o unos ang dumating sa ating buhay, Parayaw,
Ikaw pa rin ang aking mimithiin,
Itatangi gahit lumuho't lumubog
Ang buong Boracay ng buhay ko.
Monday, February 26, 2018
Luwa:Kon Ako Mangasawa
Luwa
Kon ako mangasawa,
Pilion ko gid ro aswang
Agud sa kada ugsad
May atay ako nga isumsuman.
Melchor F. Cichon
February 26, 2018
Kon ako mangasawa,
Pilion ko gid ro aswang
Agud sa kada ugsad
May atay ako nga isumsuman.
Melchor F. Cichon
February 26, 2018
Sunday, February 11, 2018
Ro Isda Nga Maisut
Ro Isda nga Maisut
** Anonymous
Ro isda nga maisut, galibot-libot.
Ro isda nga mabahoe, gapabungoe-bungoe.
Ro isda nga medyo mabahoe, gaeukso-eukso.
Ro pagmahae it Ginuo indi matakos-takos.
**Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
February 11, 2018
** Anonymous
Ro isda nga maisut, galibot-libot.
Ro isda nga mabahoe, gapabungoe-bungoe.
Ro isda nga medyo mabahoe, gaeukso-eukso.
Ro pagmahae it Ginuo indi matakos-takos.
**Gin-Inakeanon ni Melchor F. Cichon
February 11, 2018
Thursday, February 08, 2018
haiku, last night's meeting
last night's meeting--
the laughters
sound louder in my dream
**Melchor F. Cichon
February 8, 2018
the laughters
sound louder in my dream
**Melchor F. Cichon
February 8, 2018
Sunday, February 04, 2018
asul na bilog na buwan
asul na bilog na buwan
nakipagsiksikan ang anino ko
sa mga anino nila Rizal at Bonifacio.
**Melchor F. Cichon.
January 31, 2018
nakipagsiksikan ang anino ko
sa mga anino nila Rizal at Bonifacio.
**Melchor F. Cichon.
January 31, 2018
Introductory Speech on Dance-Drama nga Base sa mga Binaeaybay ni Melchor F. Cichon, Aklan ...
Introductory
Speech on Dance-Drama nga Base sa mga Binaeaybay ni Melchor F. Cichon, Aklan
Catholic College, Feb. 2, 2017
Melchor
F. Cichon
Mayad-ayad nga gabii kinyo
tanan.
Elementary pa eang ako hay
gusto ko eon gid magsueat, ugaling kon paalin owa ako kasayod. Tag high school
ako hay napilian ako bilang miyembro it amon nga school organ. Pero siyempre
haeos tanan nga naprinta sa amon nga school organ hay ginsueat ku amon nga
class adviser. Mayad ay sa pagcollege ko, nakaenrol ako sa UP Diliman. Igto
ginbaid rang utok kang mga maestro/maestra. Ag permi ako sa library agod
magbasa ku mga sinueatan it mga bantog nga manunueat sa kalibutan.
Sambilog sa mga awtor nga
paborito ko hay si Robert Frost eabi eon gid ra binaeaybay nga The Road Not Taken. Igto sa UP Diliman
ko nabasa ro mga obra maestra ni Teo S. Baylen premyado nga manogbinaeaybay nga
taga-Naic, Cavite kon siin ra binaeaybay nga Talaba hay gin-translate ko sa English ag napublish sa libro nga Kalabaw at Buffalo. Pila pang mga
binaeaybay sa Tagalog rang ginpangtranslate sa English o sa Akeanon. Ginahimo
ko ra agod masayran ko kon paano nanda ginasueat ro andang mga binaeaybay.
Samtang ginahimo ko ra hay ginsamitan ko ro pagpadaea it mga sinueatan ko sa Philippine Collegian, ag igto nabantala
rang primero nga binaeaybay nga ginsueat sa Akeanon. Ro titulo kang binaeaybay
hay Inay. Rato ro primero man nga
binaeaybay nga Akeanon sa Philippine
Collegian. Natabo man ra sa Philippine
Panorama kon siin rang Akeanon nga binaeaybay, Ambeth, hay napublish sa
rayang national magazine.
Pero nabaid gid it mayad rang
pagsueat it binaeaybay pag-abot ni Dr. Leoncio P. Deriada sa UP in the Visayas,
makaron hay UP Visayas, sa Iloilo City, ku dekada otsenta. Sa mga masunod nga
dinag-on, hay permi kami ni Dr. Deriada nga ginaduso para magsueat sa
binaeaybay, ag iba pa nga genra. Permi kami nana nga ginaeubag ro amon nga liog
agod magsueat sa amon nga mother tongue ay hambae nana kon indi kami magsueat
sa amon nga lenguahe hay sin-o ro masueat para kamon? Nagpukos ako sa pagsueat
it binaeaybay. Agod mainspired kami magsueat hay permi imaw gaconduct it
seminar-workshop o paindis-indis. Ginduso man nana kami nga mag-entra sa mga
kaeain-eain nga mga creative writing workshop, busa nakaagto ako sa ibang lugar
sa Pilipinas para eang mag-attend sa creative writing workshops --sa Dumaguete,
sa Iligan, sa Mt Makiling, ag sa iba pa nga lugar sa Pilipinas para eang
madugangan rang kaaeaman sa pagsueat it binaeaybay. Sa raya nga aktibidades naingganyo
ako magsueat. Ag permi ako gadaug sa raya nga mga paindis-indis. Ako gali ro
primero nga manogbinaeaybay nga nagdaog it first prize sa HomeLife poetry
contest. Sa raya nga mga paindis-indis nakasueat ako it mga binaeaybay hanungod
sa mga babaye. Sambilog sa mga binaeaybay ko nga ginsueat ag nagdaog it first
prize hay Eva, si Adam. Abu pa gid
rang mga sinueat nga mga binaeaybay hasta nakatipon ako’t mga binaeaybay para
sa primero ko nga libro nga Ham-at
Madueom Ro Gabii, Inay? Sa pagguwa ku rayang libro hay ginnominate ako ni
Dr. Deriada para sa Gawad Pambansang
Alagad ni Balagtas ng Unyon ng Mga Manunulat sa Pilipinas ag ako ro primero
nga Akeanon nga nakabueo ku rayang prestiyusong premyo. Ako man ro primero nga
Akeanon nga nakabaton it Outstanding
Aklanon sa Culture and the Arts sa binaeaybay.
Bangud libre haeos tanan ro ang
gin-agtunan nga mga creative writing workshop, hay naghimo ako it website kon
siin ro mga binaeaybay it mga Akeanon hay mabasa kara. Euwas kara hay
nagaconduct ako it libreng poetry writing workshop sa mga Akeanon nga may huyog
sa pagsueat it mga binaeaybay, sa internet ag sa mga classrooms man. Owa’t
eabot kara hay naghimo ako it tatlo nga anthologies hanungod sa mga binaeaybay
nga ginsueat it mga Aklanon halin ku 16th century hasta ku 2014.
Bangod kara rang mga kaibahan nga manunueat hay nagtawag kakon nga Father of
Aklanon Literature.
Makaron hay pilang bilog eon ro
nagdrama sa mga binaeaybay ko pareho sa Poetry in Motion sa UP Visayas pero
raya ro pinakamabahoe ag pinakabongga sa tanan nga nagdrama sa mga binaeaybay
ko. Busa abu gid rang pagpasaeamat kay Prof. Rommel Constantino ag sa pamunuan
it Aklan Catholic College sa paghiwat ku rayang hueag. This is a very memorable
event in my life as a writer. Abu man rang pagpapasaeamat sa mga casts ag mga
nagbulig sa rarang hakiwatan.
Bag-o ako magbabay, taw-i anay
inyo ako it mga daywang minuto sa pagbasa ko ku rayang binaeaybay nga ginsueat
ko para sa mga babaye eabi eon gid sa akon nga asawa nga si Mrs. Pilma Cichon.
Ni Melchor F. Cichon
Jan. 30, 2017
Hin-uno ko baea isueat
Rang pagpahayag kang pagmahae kimo?
Isueat ko baea ra sa kada pagsipeat it adlaw?
O kon nagakinanta ro mga agagangis?
Siguro isueat ko ra kon ugsad
Ag kon nagahueagok ro kaeaeawran,
Ag kon ginaharua’t dagat ro baybay.
O isueat ko ra bag-o eumotaw ro eati
Ag kon ganguyngoy ro kadagatan?
Isueat ko baea ra kon
Ro Amihan hay nagapaeamig kang kape
O basi sa pagbalik ni Bagyo Frank
Ag kon ginaumpisan eon nana it paggunit-gunit
Ro mga tarpaulin it mga politiko?
Siguro isueat ko eon lang ra kon ikaw hay sa euyo ko
Sa Tawaya o sa Manduyog Hill.
O siguro kon ginabueag kita it kakaeawran
Samtang ginatokhang ro mga durugesta?
Kon ano gid man, Pilma,
Palanggaon ko man gihapon ikaw
Bag-o magsipeat ro adlaw
Hasta sa masunod nga pagsipeat kara.
Ag palanggaon man ikaw gihapon
Hasta sa pagsaeup kang adlaw.
Busa indi eon kinahangngan
Nga isueat ko pa rang pagmahae kimo
Bangod ikaw ag ikaw eang rang ginahandum
Halin kato hasta maeampasan naton
Ro pihak ku atong horizon.
Abu gid nga saeamat sa tanan, ag mayad-ayad gid nga hapon katon tanan. Enjoy the show.
Wednesday, January 31, 2018
Super Blue Blood Moon
super blue blood moon
she smiles
but not at me
**Melchor F. Cichon
January 31, 2018
she smiles
but not at me
**Melchor F. Cichon
January 31, 2018
Monday, January 29, 2018
sa tunga it impeachment trial
sa tunga it impeachment trial
gadaguok ro tiyan ni Juan--
siesta time
Melcichon
Jan 29, 2012
gadaguok ro tiyan ni Juan--
siesta time
Melcichon
Jan 29, 2012
Ili-Ili ni Nanay: Bedtime Rhyme in Akeanon
Ili-Ili ni Nanay: Bedtime Rhyme in Akeanon
Hakita Ko Ro Bituon
ni Melchor F. Cichon
Hakita ko ro bituon
Ag hakita man nana ako.
Gaigpat-igpat imaw kakon.
Gaigpat-igpat man rang mga mata
Para kay Tatay ag Nanay.
***Melchor F. Cichon
January 24, 2016
Hakita Ko Ro Bituon
ni Melchor F. Cichon
Hakita ko ro bituon
Ag hakita man nana ako.
Gaigpat-igpat imaw kakon.
Gaigpat-igpat man rang mga mata
Para kay Tatay ag Nanay.
***Melchor F. Cichon
January 24, 2016
Sunday, January 28, 2018
Sandali Lang, Mahal
Sandali Lang, Mahal
Melchor F. Cichon
January 27, 2018
Sandali lang, Mahal.
Ubusin mo muna itong
Tinimpla kong kape para sa 'yo.
Sayang din naman
Ang perang ginamit ko sa pagbili nito.
Dahil sa TRAIN
Bumibitin-bitin na ang piso natin
Kahit sa asin at sa galonggong.
Sandali lang, Mahal.
Pupunuin ko muna itong knapsack ko
Ng mga baro at kumot
Bago natin iwan
Ang bahay nating ito.
Hindi pa naman daw sasabug ang Bulkan Mayon
Katulad sa pagsabog ng Mt. Pinatubo.
Baka tayo giginawin
At uubuhin si Neneng
Doon sa evacuation center.
Mabuti kung bibigyan tayo ng baro at kumot doon.
Batid kong dinadala sa mga ukay-ukay
Ang mga baro, kumot at mga sapatos
Na relip na mula sa ibang bansa.
Sandali lang, Mahal!
Nagbubuntong hininga na ako.
Monday, January 22, 2018
Thursday, January 18, 2018
Bayan Ko, Mahal Ko
Bayan Ko, Mahal Ko
ni Melchor F. Cichon
Jan 18, 2018
Jan 18, 2018
Ngayon, laging maulap ang kalangitan
Sa bayan kong mahal,
Kaya madalas hindi ko nasisilayan
Ang bilog na buwan
At ang pagsikat ng araw.
Laging umiiyak ang dalampasigan
At ang mga alon ay hindi nakakatulog
Sa bayan kong mahal
Kaya ang mangingisda kong Tatay
Ay laging umuuwi ng magaan ang kanyang basket
At mabigat ang kanyang mga ngiti.
Ngunit hindi ako nawawalan ng pag-asa.
Alam kong mahahawi rin ang mga ulap na ito
At ang dalampasigan ay tatahimik din.
At hinding-hindi ko tatalikdan ang bayan kong ito
Dahil mahal ko siya,
Ano pa man ang mangyayari
Ano pa man ang mangyayari
Sa buhay niya, sa buhay ko.
Thursday, January 11, 2018
Hindi Kasali, revised
Hindi Kasali
Melchor F. Cichon
Jan 7, 2012
Melchor F. Cichon
Jan 7, 2012
Rev. January 11, 2018
Hindi kasali sa paglubog ng araw
Hindi kasali sa paglubog ng araw
Ang pag-ibig ko sa 'yo.
Hindi rin ito natabunan ng naguhong lupa
Hindi rin ito natabunan ng naguhong lupa
Ng Campostela Valley
O natangay ito ng agos
Ng bahang dala ni Bagyong Sendong.
At hindi rin ito ginawang pabaon
Sa mga nagretirong heneral
O ibinili ng Obra Maestra ni Juan
Luna
O kaya’y ginawang pamasko
Sa mga kaibigan ng PCSO
Sa mga kaibigan ng PCSO
O ginawang Goodbye Philippines
Ng mga sundalong nabuwal
Nang lusubin ng Mauti
Nang lusubin ng Mauti
Ang Marawi.
O kaya’y natamaan ng bala
Noong nakaraang taon
Nang tokhangin ng mga militar
Nang tokhangin ng mga militar
Ang mga pugad ng mga durugista.
Bagkos, ito'y buhay na buhay
Bagkos, ito'y buhay na buhay
Katulad ng paruparung
lumilipad-lipad
Sa mga talulot ng mapula-pulang rosas.
Wednesday, January 10, 2018
Subscribe to:
Posts (Atom)